vademecum księgowego, prowadzenie ksiąg rachunkowych, księgi podatkowe
lupa
A A A

Zapasy w księgach rachunkowych i bilansie - Dodatek nr 5 do Zeszytów Metodycznych Rachunkowości nr 6 (486) z dnia 20.03.2019

Wycena bilansowa zapasów i odpisy aktualizujące

Aktualizacja wartości zapasów i termin utworzenia odpisu

Jednostki kontynuujące działalność dokonują nie rzadziej niż na dzień bilansowy wyceny aktywów i pasywów według zasad określonych w art. 28 ust. 1 ustawy o rachunkowości. W świetle tego przepisu, rzeczowe składniki aktywów obrotowych wycenia się według cen nabycia lub kosztów wytworzenia nie wyższych od cen ich sprzedaży netto na dzień bilansowy.

Ponadto w aktywach bilansu wartość poszczególnych grup składników aktywów, np. zapasów, wykazuje się na podstawie art. 46 ust. 2 ustawy o rachunkowości w ich wartości księgowej, skorygowanej o odpisy aktualizujące wartość rzeczowych składników aktywów obrotowych. Odpisy takie tworzy się wtedy, gdy zachodzi trwała utrata wartości składników aktywów, w tym zapasów.

Z trwałą utratą wartości mamy do czynienia wówczas, gdy istnieje duże prawdopodobieństwo, że kontrolowany przez jednostkę składnik aktywów nie przyniesie w przyszłości w znaczącej części lub w całości przewidywanych korzyści ekonomicznych. Uzasadnia to dokonanie odpisu aktualizującego doprowadzającego wartość składnika aktywów wynikającą z ksiąg rachunkowych do ceny sprzedaży netto, a w przypadku jej braku - do ustalonej w inny sposób wartości godziwej. Chodzi tu o taką wartość (cenę), po której towary lub produkty mogłyby być sprzedane. Obowiązek dokonywania odpisów aktualizujących wynika również z zasady ostrożności określonej w art. 7 ust. 1 ustawy o rachunkowości. Zgodnie z tą zasadą, w wyniku finansowym, bez względu na jego wysokość, należy uwzględnić m.in. zmniejszenie wartości użytkowej lub handlowej składników aktywów. Zasada ostrożności ma zatem na celu uwzględnienie w ustalanym na koniec roku wyniku finansowym zdarzeń, które powodują obniżenie wartości aktywów, a w konsekwencji wpływają na wynik finansowy jednostki. Przy czym zdarzenia te trzeba wziąć pod uwagę także wtedy, gdy zostaną one ujawnione między dniem bilansowym a dniem, w którym rzeczywiście następuje zamknięcie ksiąg rachunkowych (art. 7 ust. 2 ww. ustawy).

Zwracamy uwagę, iż od 1 stycznia 2019 r. nowelizacja ustawy o rachunkowości wprowadziła możliwość rezygnacji przez niektóre grupy jednostek z zachowania zasady ostrożności m.in. w zakresie tworzenia odpisów aktualizujących wartość aktywów (por. art. 7 ust. 2b-2c ww. ustawy). Znowelizowane przepisy mają zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań sporządzonych za rok obrotowy rozpoczynający się po dniu 31 grudnia 2018 r. Z uproszczenia tego mogą korzystać jednostki mikro, jednostki małe oraz organizacje pozarządowe, spełniające warunki określone w art. 3 ust. 1c pkt 1 albo ust. 1d ustawy o rachunkowości, tj. pod warunkiem, że nie przekroczyły co najmniej dwóch z następujących trzech wielkości:

a) 25.500.000 zł - w przypadku sumy aktywów bilansu na koniec roku obrotowego,

b) 51.000.000 zł - w przypadku przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy oraz

c) 50 osób - w przypadku średniorocznego zatrudnienia w przeliczeniu na pełne etaty.

Wcześniej z tego uproszczenia na podstawie art. 7 ust. 2a ustawy o rachunkowości mogły korzystać jedynie jednostki mikro wymienione w art. 3 ust. 1a pkt 2 ustawy o rachunkowości.

Nie mogą korzystać z ww. uproszczenia jednostki, które mają formę prawną objętą dyrektywą w sprawie rachunkowości, tj. spółki kapitałowe, spółki komandytowo-akcyjne i spółki jawne lub komandytowe, których wszystkimi wspólnikami ponoszącymi nieograniczoną odpowiedzialność są spółki kapitałowe, spółki komandytowo-akcyjne lub spółki z innych państw o podobnej do tych spółek formie prawnej (por. art. 7 ust. 2c ustawy o rachunkowości). Zasadniczo z tego uproszczenia mogą skorzystać firmy prowadzone przez osoby fizyczne, spółki cywilne oraz organizacje pozarządowe, spełniające ww. kryteria wielkościowe.

Termin utworzenia odpisów aktualizujących

W ustawie o rachunkowości nie zostały wskazane terminy, w których należy dokonać odpisów aktualizujących. Określono w niej jedynie, że tworzy się je nie rzadziej niż na dzień bilansowy. Z tego względu w gestii jednostki pozostawiono decyzję odnośnie częstotliwości ich dokonywania w ciągu roku obrotowego. W zasadach (polityce) rachunkowości musi zatem znaleźć się zapis, czy odpisy takie będą tworzone wyłącznie na dzień bilansowy, czy np. w miarę powstania przyczyn uzasadniających konieczność aktualizacji wyceny wartości zapasów.

Trzeba mieć na względzie, że stosowanie zasady ostrożności nie daje jednostce prawa do zaniżania realnej wartości aktywów. Nie można bowiem dokonywać nadmiernych odpisów aktualizujących, co mogłoby doprowadzić do zniekształcania wyniku finansowego, sytuacji finansowej i majątkowej jednostki, a także informacji zawartych w jej sprawozdaniu finansowym. Dodatkowo należy pamiętać, że gdy utworzone uprzednio odpisy aktualizujące aktywa okażą się zbędne, to konieczne jest nie później niż na dzień bilansowy odpowiednie ich skorygowanie w celu doprowadzenia stanu zapasów do realnej ich wartości.

Trwała utrata wartości materiałów

Jeśli następuje trwała utrata wartości materiałów, np. w wyniku ich uszkodzenia, zniszczenia, czy zepsucia, dokonuje się aktualizacji ich wartości do możliwej do uzyskania ceny sprzedaży netto. Na mocy art. 34 ust. 5 ustawy o rachunkowości, odpisy aktualizujące wartość rzeczowych składników aktywów obrotowych (np. materiałów) dokonane w związku z utratą ich wartości oraz wynikające z wyceny według cen sprzedaży netto, zamiast według cen nabycia albo zakupu, zalicza się do pozostałych kosztów operacyjnych.

W księgach rachunkowych utworzenie odpisu w związku z aktualizacją wartości materiałów można ująć zapisem:

      - Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne",
      - Ma konto 34-7 "Odchylenia z tytułu aktualizacji wartości zapasów
         materiałów i towarów".

Dokonując wyceny wartości materiałów, trzeba mieć na uwadze, czy spada również wartość wyrobów gotowych, do wytworzenia których materiały te są wykorzystywane. Wycena materiałów jest bowiem ściśle powiązana z wartością tych wyrobów gotowych. W sytuacji gdy jednostka spodziewa się, iż produkty, w skład których wchodzą wyceniane materiały, zostaną sprzedane za cenę niższą niż pierwotnie oczekiwano, wartość bilansową materiałów należy ustalić na poziomie cen sprzedaży netto, o ile są one niższe od ceny zakupu, nabycia lub kosztów wytworzenia tych zapasów. Gdyby jednak jednostka przewidywała, że cena sprzedaży wyrobów gotowych, w skład których wchodzą materiały, przyniesie jej korzyści (zysk), to nie ma w takim przypadku potrzeby aktualizowania wartości materiałów.

Dokonanie odpisu aktualizującego wartość produktów

Wyceniając na dzień bilansowy posiadane w magazynie produkty po kosztach wytworzenia nie wyższych od ich cen sprzedaży netto, niezbędne jest uwzględnienie utraty wartości użytkowej lub handlowej spowodowanej np. ich uszkodzeniem. W tym celu dokonuje się odpisu aktualizującego ich wartość, którego zadaniem jest doprowadzenie ich ceny do wysokości umożliwiającej ich sprzedaż. Odpis ten - analogicznie jak przy materiałach i towarach - obciąża pozostałe koszty operacyjne (por. art. 34 ust. 5 ustawy o rachunkowości).

Odpisy dotyczące wyrobów gotowych, doprowadzające ich wartość do możliwej do uzyskania ceny sprzedaży netto, można zaksięgować zapisem:

      - Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne",
      - Ma konto 62-1 "Odchylenia z tytułu aktualizacji wartości produktów".

Jeżeli dany podmiot sporządza rachunek zysków i strat w wariancie porównawczym, to księgowanie odpisu aktualizującego wartość wyrobów gotowych powinien przeprowadzić w korespondencji z kontami obrotów wewnętrznych. Okoliczność ta powoduje bowiem wyjście kosztów z zamkniętego kręgu kosztów. Zapis taki może przebiegać następująco:

      - Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne",
      - Ma konto 79-0 "Obroty wewnętrzne"
oraz równolegle:
      - Wn konto 79-1 "Koszty obrotów wewnętrznych",
      - Ma konto 62-1 "Odchylenia z tytułu aktualizacji wartości zapasów produktów".

Trzeba pamiętać, że na dzień bilansowy saldo konta 79-0 przeksięgowuje się na konto 86 "Wynik finansowy", a saldo konta 79-1 na konto 49 "Rozliczenie kosztów".

Obniżenie ceny towarów handlowych

Jeśli doszło do zmniejszenia wartości handlowej towarów ujmowanych w księgach w cenach zakupu lub nabycia, to odpis aktualizujący ewidencjonuje się w księgach w ciężar pozostałych kosztów operacyjnych, zapisem: Wn konto 76-1, Ma konto 34-7.

W sytuacji gdy ewidencja towarów prowadzona jest w cenach sprzedaży brutto, zawierających zarezerwowaną marżę oraz VAT, odpis z tytułu utraty wartości towarów zalicza się w pierwszej kolejności na zmniejszenie zarezerwowanego VAT oraz marży handlowej. Jeżeli nowa (obniżona) cena sprzedaży netto jest nadal wyższa od ceny zakupu (nabycia), to obniżenie ceny ma wpływ wyłącznie na zmianę ceny ewidencyjnej oraz powoduje obniżenie odchyleń od cen ewidencyjnych towarów z tytułu marży i z tytułu VAT.

Ewidencja księgowa skutków obniżenia ceny sprzedaży towarów, w sytuacji
gdy nowa cena jest nadal wyższa od ceny zakupu (nabycia)

1. Zmniejszenie zarezerwowanej marży:
      - Wn konto 34-2 "Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów"
         (w analityce: Odchylenia z tytułu marży),
      - Ma konto 33 "Towary".
2. Zmniejszenie zarezerwowanego VAT:
      - Wn konto 34-2 "Odchylenia od cen ewidencyjnych towarów"
         (w analityce: Odchylenia z tytułu VAT),
      - Ma konto 33 "Towary".

Jeżeli jednak cena sprzedaży netto możliwa do uzyskania ukształtowała się na poziomie poniżej ceny zakupu (nabycia), to obniżenie ceny wiąże się z obniżeniem odchyleń od cen ewidencyjnych z tytułu marży i z tytułu VAT oraz dokonaniem odpisu aktualizującego wartość towarów. W takim przypadku, oprócz księgowań związanych z obniżeniem odchyleń od cen ewidencyjnych towarów z tytułu marży i z tytułu VAT, należy dokonać odpisu aktualizującego wartość tych towarów poniżej ceny zakupu. Odpis aktualizujący wartość towarów w tej części należy odnieść w ciężar pozostałych kosztów operacyjnych, zapisem: Wn konto 76-1, Ma konto 34-7.

Rozliczenie odpisu aktualizującego

Odpisy aktualizujące wartość rzeczowych aktywów obrotowych ujęte na koncie 34-7 oraz na koncie 62-1, powinny pozostać na tych kontach do momentu przekazania danego składnika zapasu do zużycia, sprzedaży, likwidacji lub ustania przyczyny dokonania wcześniejszego odpisu.

W przypadku rozchodu związanego np. ze sprzedażą tych składników majątku, utworzone odpisy podlegają następującemu przeksięgowaniu:

      - Wn konto 34-7 "Odchylenia z tytułu aktualizacji wartości zapasów materiałów
         i towarów" lub 62-1 "Odchylenia z tytułu aktualizacji wartości produktów",
      - Ma konto 73-1 "Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)"
         lub 74-1 "Wartość sprzedanych materiałów" bądź 70-1 "Koszt sprzedanych produktów".

W razie ustania przyczyny, dla której odpis aktualizujący był utworzony, należy go rozwiązać poprzez odniesienie jego wartości do pozostałych przychodów operacyjnych. Operację tę można zaksięgować, zapisem:

      - Wn konto 34-7 "Odchylenia z tytułu aktualizacji wartości zapasów materiałów
         i towarów" lub 62-1 "Odchylenia z tytułu aktualizacji wartości produktów",
      - Ma konto 76-0 "Pozostałe przychody operacyjne".
 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.PoradnikKsiegowego.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Terminarz

lipiec 2019
PN WT ŚR CZ PT SO ND
2
3
4
6
7
9
11
13
14
17
19
20
21
23
24
26
27
28
ASYSTENT GOFIN - Darmowa aplikacja dla Księgowych
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Zasady rachunkowości w jednostkach i zakładach budżetowych
Rachunkowość finansowa, budżetowa, w przykładach liczbowych ...
Vademecum podatnika - podstawowe informacje dotyczące podatków
Przydatne linki

Portal Podatkowo-Księgowy

www.GOFIN.pl

www.Gofin.pl/Podatki

www.Gofin.pl/Rachunkowosc

www.Gofin.pl/Bilans

www.Gofin.pl/Prawnik-Radzi

www.Gofin.pl/Skladki-Zasilki

www.Gofin.pl/PIT

www.Gofin.pl/Prawo-Pracy

 
     
Narzędzia Księgowego

www.Asystent.Gofin.pl

www.Newslettery.Gofin.pl

www.PytaniaCzytelnikow.Gofin.pl

www.Druki.Gofin.pl

www.Orzecznictwo.Gofin.pl

www.Terminy.Gofin.pl

www.Forum.Gofin.pl

www.Przepisy.Gofin.pl

www.WideoPomocniki.Gofin.pl

www.IndeksKsiegowan.Gofin.pl

www.PrzewodnikKadrowego.Gofin.pl

www.Wskazniki.Gofin.pl

www.Interpretacje.Gofin.pl

www.PrzewodnikKsiegowego.Gofin.pl

www.WszystkoDlaKsiegowych.pl

www.Kalkulatory.Gofin.pl

   
     
Serwisy specjalistyczne

www.AutowFirmie.pl

www.PodatekodNieruchomosci.pl

www.StawkiVAT.pl

www.Czas-Pracy.pl

www.PodatekPCC.pl

www.UmowyCywilnoprawne.pl

www.EmeryturyiRenty.pl

www.PodatekVAT.pl

www.UmowyoPrace.pl

www.KalkulatoryPodatkowe.pl

www.PodatkiLokalne.pl

www.UrlopyPracownicze.pl

www.KasaFiskalna.pl

www.PoradnikKsiegowego.pl

www.UrlopyWychowawcze.pl

www.KodeksCywilny.pl

www.PoradyPodatkowe.pl

www.VademecumBHP.pl

www.KodeksPracy.pl

www.Prawnik-Rodzinny.pl

www.VademecumKadrowego.pl

www.KodeksSpolek.pl

www.PrzepisyPrawne.pl

www.VademecumKsiegowego.pl

www.LeasingFinansowy.pl

www.ReprezentacjaiReklama.pl

www.VademecumPodatnika.pl

www.LeasingOperacyjny.pl

www.RozliczeniaPodatkowe.pl

www.ZakladamyFirme.pl

www.OdliczeniaVAT.pl

www.RozliczenieDelegacji.pl

www.ZasilekChorobowy.pl

www.OrdynacjaPodatkowa.pl

www.RozliczenieWynagrodzenia.pl

www.ZasilekMacierzynski.pl

www.PlanKont.pl

www.SerwisBudzetowy.pl

www.Zasilki.pl

www.PodatekAkcyzowy.pl

www.SkladkaZUS.pl

www.ZFSS.pl

www.PodatekDochodowy.pl

www.SrodkiTrwale.pl

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia personalizowanych reklam.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o.

Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam jest partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. (SDO). Odbiorcą informacji z plików cookies są Netsprint S.A., Google LLC oraz spółki zlecające SDO realizację kampanii reklamowej, a także podmioty badające i zliczające tę kampanię. Dane te mogą ponadto zostać udostępnione na rzecz partnerów handlowych SDO.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora w serwisie internetowym.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań, partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. musi mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.