vademecum księgowego, prowadzenie ksiąg rachunkowych, księgi podatkowe
lupa
A A A

Transakcje w walutach obcych - Dodatek nr 11 do Zeszytów Metodycznych Rachunkowości nr 14 (566) z dnia 20.07.2022

Należności i zobowiązania z tytułu dostaw i usług w walucie obcej

Formy regulowania rozrachunków z tytułu dostaw i usług

Uregulowanie rozrachunków z kontrahentem powoduje ich wyłączenie (wyksięgowanie) z ksiąg rachunkowych jednostki. Może ono przyjąć różne formy, w zależności od postanowień umowy kupna-sprzedaży bądź uzgodnień między kontrahentami. Najczęstszą formą uregulowania rozrachunków jest zapłata, czyli przekazanie środków pieniężnych jednostce, która wykonała świadczenie wynikające z umowy. Zapłata może nastąpić w formie gotówkowej lub bezgotówkowej - przelewem na rachunek bankowy sprzedawcy.

W przypadku płatności gotówkowych kontrahenci powinni uwzględnić ograniczenia kwotowe nałożone przepisami prawa na tę formę regulowania rozrachunków. Przypominamy, iż na podstawie art. 19 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162 ze zm.), dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku płatniczego przedsiębiorcy, w każdym przypadku gdy:

1) stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz

2) jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 15.000 zł lub równowartość tej kwoty, przy czym transakcje w walutach obcych przelicza się na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.

Sprzedawca lub nabywca ujmuje w księgach rachunkowych otrzymanie lub przekazanie płatności z tytułu uregulowania rozrachunków na podstawie wyciągu z rachunku bankowego lub dokumentu potwierdzającego przyjęcie lub przekazanie gotówki do kasy.

Zasady wyceny należności i zobowiązań wyrażonych w walutach obcych na dzień ich rozliczenia

Jeżeli rozrachunki są wyrażone w walucie obcej, to kurs waluty obcej, który jednostka zastosuje do przeliczenia na walutę polską spłaty należności lub zobowiązania zależy od tego, czy w momencie otrzymania lub przekazania płatności nastąpiła faktyczna (rzeczywista) wymiana jednej waluty na inną (przewalutowanie), tj. czy miały miejsce sprzedaż lub zakup waluty obcej. Jak stanowi art. 30 ust. 2 ustawy o rachunkowości, wyrażone w walutach obcych operacje gospodarcze ujmuje się w księgach rachunkowych na dzień ich przeprowadzenia - o ile odrębne przepisy dotyczące środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej i innych krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz środków niepodlegających zwrotowi, pochodzących ze źródeł zagranicznych nie stanowią inaczej - odpowiednio po kursie:

1) faktycznie zastosowanym w tym dniu, wynikającym z charakteru operacji - w przypadku sprzedaży lub kupna walut oraz zapłaty należności lub zobowiązań;

2) średnim ogłoszonym dla danej waluty przez NBP z dnia poprzedzającego ten dzień - w przypadku zapłaty należności lub zobowiązań, jeżeli nie jest zasadne zastosowanie kursu faktycznie zastosowanego, a także w przypadku pozostałych operacji.

Ponadto w przypadku zapłaty zobowiązania z własnego rachunku walutowego lub kasy walutowej wypływ waluty można, na podstawie art. 35 ust. 8 ustawy o rachunkowości, przeliczyć po kursie historycznym.

Kursy walut stosowane do przeliczenia transakcji zapłaty należności i zobowiązań w walutach obcych na walutę polską prezentujemy poniżej w tabeli.

Rodzaj transakcji i sposób jej przeliczenia
Spłata należności przez nabywcę
kurs średni ogłoszony dla danej waluty przez NBP z dnia poprzedzającego dzień otrzymania płatności - jeżeli płatność w walucie obcej nastąpiła na rachunek bankowy sprzedawcy w tej walucie obcej lub do kasy walutowej,
kurs kupna waluty obcej, zastosowany przez bank prowadzący rachunek bankowy sprzedawcy - jeżeli płatność w walucie obcej nastąpiła na jego rachunek bankowy w walucie polskiej (jednostka sprzedała walutę obcą bankowi)
Spłata zobowiązania wobec sprzedawcy
kurs średni ogłoszony dla danej waluty przez NBP z dnia poprzedzającego dzień rozchodu waluty obcej z własnego rachunku bankowego w walucie obcej lub kasy walutowej,
kurs, po którym waluta obca została przeliczona w momencie jej wpływu na rachunek bankowy w walucie obcej lub do kasy walutowej - jeżeli spłata zobowiązania nastąpiła z własnego rachunku bankowego w walucie obcej lub gotówką z kasy walutowej; kurs ten ustala się zgodnie z przyjętą przez jednostkę metodą wyceny rozchodu waluty obcej (zgodnie z art. 35 ust. 8 ustawy o rachunkowości, w zw. z art. 34 ust. 4 pkt 1-3 tej ustawy),
kurs sprzedaży waluty obcej zastosowany przez bank prowadzący rachunek nabywcy - jeżeli spłata zobowiązania nastąpiła środkami z rachunku bankowego w walucie polskiej (jednostka zakupiła walutę obcą w banku).

Zazwyczaj kurs waluty obcej zastosowany do przeliczenia na walutę polską spłaty należności lub zobowiązania różni się od kursu waluty obcej, po którym jednostka przeliczyła na walutę polską należność lub zobowiązanie na moment ich powstania (ujęcia w księgach rachunkowych) lub na dzień bilansowy. W konsekwencji w momencie rozliczenia rozrachunków w walucie obcej powstają różnice kursowe dodatnie bądź ujemne. Co ważne, w ewidencji księgowej nie kompensuje się różnic kursowych dodatnich z ujemnymi.

Różnice kursowe dodatnie powstaną, gdy:

1) kurs waluty obcej na dzień spłaty należności jest wyższy od kursu na dzień ujęcia należności w księgach rachunkowych lub kursu na dzień bilansowy,

2) kurs waluty obcej na dzień spłaty zobowiązania jest niższy od kursu na dzień ujęcia zobowiązania w księgach rachunkowych lub kursu na dzień bilansowy.

Natomiast z powstaniem różnic kursowych ujemnych mamy do czynienia, gdy:

1) kurs waluty obcej na dzień spłaty należności jest niższy od kursu na dzień ujęcia należności w księgach rachunkowych lub kursu na dzień bilansowy,

2) kurs waluty obcej na dzień spłaty zobowiązania jest wyższy od kursu na dzień ujęcia zobowiązania w księgach rachunkowych lub kursu na dzień bilansowy.

Różnice kursowe w księgach rozlicza się wynikowo, tj. jako przychody lub koszty finansowe. Ustawa o rachunkowości, od wynikowego rozliczania różnic kursowych, przewiduje odstępstwo, polegające na ich bilansowym rozliczaniu, tj. zalicza się je do kosztu wytworzenia produktów, ceny nabycia towarów, ceny nabycia lub kosztu wytworzenia środków trwałych, środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych (por. art. 30 ust. 4 ww. ustawy).

Rozrachunki w walucie obcej na przykładach liczbowych

Przykład

Wpływ należności w walucie obcej na konto walutowe

I. Założenia:

  1. W wyniku sprzedaży towarów w spółce "X" powstała należność od odbiorcy zagranicznego w wysokości: 20.000 EUR, wyceniona po średnim kursie NBP z dnia poprzedzającego dzień wystawienia faktury i wydania towarów, który wynosił: 4,51 zł/EUR.
  2. Należność za sprzedany towar wpłynęła na konto walutowe. Kurs średni NBP w dniu poprzedzającym dzień otrzymania zapłaty wynosił: 4,56 zł/EUR.

II. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. Faktura sprzedaży: 20.000 EUR × 4,51 zł/EUR =  90.200 zł 20 73-0
2. WB - wpływ należności na rachunek walutowy: 20.000 EUR × 4,56 zł/EUR =  91.200 zł 13-1 20
3. PK - różnica kursowa z rozliczenia wpłaty: 20.000 EUR × (4,56 zł/EUR - 4,51 zł/EUR) =  1.000 zł 20 75-0

III. Księgowania:

Wpływ należności w walucie obcej na konto walutowe

Przykład

Wpływ należności w walucie obcej na konto złotówkowe

I. Założenia:

Na podstawie danych liczbowych z poprzedniego przykładu, przy założeniu, że kontrahent wpłacił należność na konto złotówkowe i bank odkupił walutę. Kurs kupna banku w dniu wpływu należności wynosił: 4,49 zł/EUR.

II. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. Faktura sprzedaży: 20.000 EUR × 4,51 zł/EUR =  90.200 zł 20 73-0
2. WB - wpływ należności na rachunek złotówkowy: 20.000 EUR × 4,49 zł/EUR =  89.800 zł 13-0 20
3. PK - różnica kursowa z rozliczenia wpłaty: 20.000 EUR × (4,51 zł/EUR - 4,49 zł/EUR) =  400 zł 75-1 20

III. Księgowania:

Wpływ należności w walucie obcej na konto złotówkowe

Przykład

Spłata zobowiązania z konta walutowego, przeliczona po kursie średnim NBP

I. Założenia:

  1. W wyniku zakupu towarów w spółce "X" powstało zobowiązanie wobec dostawcy zagranicznego w wysokości: 55.000 EUR, wycenione po średnim kursie NBP z dnia poprzedzającego dzień wystawienia faktury, który wynosił: 4,52 zł/EUR. Średni kurs NBP z dnia poprzedzającego dzień zapłaty wynosił: 4,57 zł/EUR.
  2. Spółka posiada na rachunku walutowym kwotę: 70.000 EUR, pochodzącą z zapłaty należności o wartości: 50.000 EUR i 20.000 EUR. Kursy średnie NBP w dniu poprzedzającym dzień otrzymania zapłaty wynosiły odpowiednio: 4,49 zł/EUR i 4,59 zł/EUR.
  3. Zgodnie z polityką rachunkowości spółki, rozchód środków z rachunku walutowego wycenia się po kursie średnim NBP z dnia poprzedzającego dzień rozchodu, a do ustalenia różnic kursowych od własnych środków stosuje się metodę FIFO.

II. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. WB - zapłata z rachunku walutowego zobowiązania w walucie obcej, przeliczonego po kursie średnim NBP: 55.000 EUR × 4,57 zł/EUR = 251.350 zł 21 13-1
2. PK - rozliczenie różnicy kursowej powstałej na rozrachunkach: 55.000 EUR × (4,57 zł/EUR - 4,52 zł/EUR) =  2.750 zł 75-1 21
3. PK - różnica kursowa od włas­nych środków pieniężnych:    
   a) 50.000 EUR × (4,57 zł/EUR - 4,49 zł/EUR) =  4.000 zł 13-1 75-0
   b) 5.000 EUR × (4,59 zł/EUR - 4,57 zł/EUR) =  100 zł 75-1 13-1

III. Księgowania:

Spłata zobowiązania z konta walutowego, przeliczona po kursie średnim NBP

Przykład

Spłata zobowiązania z konta walutowego, przeliczona po kursie historycznym

I. Założenia:

Na podstawie danych liczbowych z poprzedniego przykładu, przy założeniu, że rozchód środków z rachunku walutowego wycenia się po kursie historycznym, stosując metodę FIFO.

II. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. WB - zapłata z rachunku walutowego zobowiązania w walucie obcej, przeliczona po tzw. kursie historycznym:    
   a) 50.000 EUR × 4,49 zł/EUR =  224.500 zł 21 13-1
   b) 5.000 EUR × 4,59 zł/EUR =  22.950 zł 21 13-1
2. PK - rozliczenie różnicy kursowej powstałej na rozrachunkach:    
   a) 50.000 EUR × (4,52 zł/EUR - 4,49 zł/EUR) =  1.500 zł 21 75-0
   b) 5.000 EUR × (4,59 zł/EUR - 4,52/EUR) =  350 zł 75-1 21

III. Księgowania:

Spłata zobowiązania z konta walutowego, przeliczona po kursie historycznym

Przykład

Spłata zobowiązania wyrażonego w walucie obcej
z konta złotówkowego

I. Założenia:

Na podstawie danych liczbowych z poprzedniego przykładu, przy założeniu, że spłata zobowiązania nastąpiła środkami z rachunku bankowego w walucie polskiej (jednostka zakupiła walutę obcą w banku). Kurs sprzedaży waluty obcej zastosowany przez bank w dniu zapłaty zobowiązania wynosił: 4,58 zł/EUR.

II. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. WB - zapłata z rachunku złotówkowego zobowiązania w walucie obcej, przeliczonego po kursie faktycznie zastosowanym (kurs sprzedaży banku obsługującego jednostkę): 55.000 zł/EUR × 4,58 zł/EUR =  251.900 zł 21 13-0
2. PK - rozliczenie różnicy kursowej powstałej na rozrachunkach: 55.000 EUR × (4,58 zł/EUR - 4,52 zł/EUR) =  3.300 zł 75-1 21

III. Księgowania:

Spłata zobowiązania wyrażonego w walucie obcej z konta złotówkowego

 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.PoradnikKsiegowego.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Terminarz

wrzesień 2022
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
6
8
9
10
11
13
14
16
17
18
19
22
23
24
25
27
29
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Zasady rachunkowości w jednostkach i zakładach budżetowych
Rachunkowość finansowa, budżetowa, w przykładach liczbowych ...
Vademecum Podatnika - podstawowe informacje dotyczące podatków
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.