vademecum księgowego, prowadzenie ksiąg rachunkowych, księgi podatkowe
lupa
A A A

Transakcje w walutach obcych - Dodatek nr 11 do Zeszytów Metodycznych Rachunkowości nr 14 (566) z dnia 20.07.2022

Rozliczanie w drodze kompensaty należności w złotówkach oraz zobowiązania w walucie obcej

Jednym ze sposobów regulowania wzajemnych rozrachunków jest kompensata (potrącenie). Może być ona dokonywana przez tzw. potrącenie jednostronne (kompensatę jednostronną, na podstawie art. 498-502 K.c.) lub w formie kompensaty umownej (por. art. 353K.c.). Na podstawie art. 498-499 K.c., gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Potrącenia dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe. Z kolei w przypadku kompensaty umownej (tj. dokonanej na podstawie art. 3531 K.c.), umowa pomiędzy kontrahentami powinna przewidywać, które wierzytelności podlegają potrąceniu, na jaką datę oraz sposób rozliczenia między kontrahentami ewentualnej nadwyżki jednej wierzytelności nad drugą. Kompensaty wzajemnych należności i zobowiązań z kontrahentem można dokonać nie tylko gdy są one wyrażone w walucie polskiej, ale również w przypadku, gdy są one wyrażone:

1) w tej samej walucie obcej,

2) jedno z nich (należność lub zobowiązanie) - w walucie polskiej, natomiast drugie (należność lub zobowiązanie) - w walucie obcej,

3) w dwóch różnych walutach obcych.

Jeżeli kompensata dotyczy należności i zobowiązań w walutach obcych, to przy ich rozliczaniu należy uwzględnić art. 30 ust. 2 ustawy o rachunkowości.

Kompensata jest formą rozliczenia bezgotówkowego. W przypadku kompensaty nie dochodzi do przepływu środków pieniężnych pomiędzy kontrahentami, a zatem nie następuje faktyczna (rzeczywista) wymiana jednej waluty na inną. Powoduje to, że jednostka przelicza na walutę polską podlegające kompensacie rozrachunki w walucie obcej stosując kurs średni ogłoszony dla danej waluty (walut) przez NBP z dnia poprzedzającego dzień dokonania kompensaty. Na dzień dokonania kompensaty zazwyczaj występują różnice kursowe spowodowane zastosowaniem przez jednostkę różnych kursów waluty obcej do przeliczenia należności i zobowiązań w walutach obcych na dzień ich powstania oraz na dzień kompensaty. Analogicznie, jak przy regulowaniu rozrachunków w formie zapłaty, różnice kursowe powstałe w wyniku kompensaty zalicza się odpowiednio do przychodów lub kosztów finansowych. Przy czym, jeśli kompensata dotyczy zobowiązania z tytułu zakupu środka trwałego, i do dnia jej dokonania środek trwały nie został oddany do używania, to powstałe różnice kursowe należy uwzględnić przy ustalaniu jego wartości początkowej (por. art. 28 ust. 8 ustawy o rachunkowości).

Należy jednak pamiętać, iż na skutek potrącenia (kompensaty) obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Ewentualne saldo pozostające na koncie rozrachunkowym po kompensacie stanowić będzie należność bądź zobowiązanie, podlegające dalszemu rozliczeniu, np. poprzez zapłatę.

W księgach rachunkowych ewidencja kompensaty następuje w obrębie rozrachunków z kontrahentami. Jednostka wyksięgowuje należność od kontrahenta w korespondencji z zobowiązaniem wobec niego. Zapisy dotyczące kompensaty rozrachunków dokonywane są w przypadku:

1) kompensaty umownej - w oparciu o umowę,

2) kompensaty jednostronnej - na podstawie oświadczenia jednej ze stron.

Wymienione dokumenty, aby mogły być podstawą zapisów w księgach, muszą spełniać warunki do uznania za dowody księgowe określone w art. 21 ust. 1 ww. ustawy.

Przykład

I. Założenia:

  1. Spółka z o.o. posiada należność od kontrahenta "X" w wysokości: 15.000 zł oraz zobowiązanie wobec tego samego kontrahenta w wysokości: 6.000 EUR, wycenione po kursie: 4,35 zł/EUR.
  2. Umowa o współpracy przewiduje, że każda ze stron może dokonać kompensaty wzajemnych rozrachunków, informując o tym drogą mailową drugą stronę na 10 dni przed planowaną datą kompensaty oraz wskazując należności i zobowiązania podlegające potrąceniu.
  3. Informację o planowanej kompensacie należności i zobowiązań spółka z o.o. przesłała kontrahentowi "X" 20 czerwca 2022 r.
  4. Kompensaty dokonano 30 czerwca 2022 r. Kurs średni NBP z dnia poprzedzającego ten dzień, tj. 29 czerwca 2022 r., wynosił: 4,4991 zł/EUR (kurs przykładowy).
Kompensowane składniki Wartość księgowa (EUR) Wartość księgowa (PLN) Wartość na 30.06.2022 r. Różnice kursowe
Należność   15.000 zł    
Zobowiązanie 3.334 EUR (3.334 EUR × 4,35 zł/EUR) = 14.502,90 zł (3.334 EUR × 4,4991 zł/EUR) = 15.000 zł 497,10 zł
  1. Na koncie 21 "Rozrachunki z dostawcami" pozostało do zapłaty zobowiązanie w kwocie: 2.666 EUR, wycenione po kursie: 4,35 zł/EUR, co daje kwotę: 11.597,10 zł.
  2. Spółka spłaciła resztę zobowiązania przelewem z rachunku walutowego. Kurs średni NBP z dnia poprzedzającego dzień zapłaty wynosił: 4,48 zł/EUR (kurs przykładowy).

II. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. PK - kompensata umowna wzajemnych rozrachunków 15.000,00 zł 21 20
2. PK - wyksięgowanie różnicy kursowej powstałej na zobowiązaniu w wyniku kompensaty 497,10 zł 75-1 21
3. WB - spłata pozostałej części zobowiązania: 2.666 EUR × 4,48 zł/EUR =  11.943,68 zł 21 13-1
4. PK - wyksięgowanie różnicy kursowej powstałej na zobowiązaniu w wyniku zapłaty: 2.666 EUR × (4,48 zł/EUR - 4,35 zł/EUR) =  346,58 zł 75-1 21

III. Księgowania:

Rozliczanie w drodze kompensaty należności w złotówkach oraz zobowiązania w walucie obcej

 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.PoradnikKsiegowego.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Terminarz

wrzesień 2022
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
6
8
9
10
11
13
14
16
17
18
19
22
23
24
25
27
29
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Zasady rachunkowości w jednostkach i zakładach budżetowych
Rachunkowość finansowa, budżetowa, w przykładach liczbowych ...
Vademecum Podatnika - podstawowe informacje dotyczące podatków
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.