vademecum księgowego, prowadzenie ksiąg rachunkowych, księgi podatkowe
lupa
Uwaga: Do 28 lutego - przekazanie ubezpieczonym rocznych informacji o składkach przekazanych do ZUS za 2023 r. Uwaga: Do 29 lutego - przekazanie do ZUS informacji o zarobkach emerytów i rencistów
A A A

Inwentaryzacja 2023 r. - Dodatek nr 14 do Zeszytów Metodycznych Rachunkowości nr 20 (596) z dnia 20.10.2023

Wycena środka trwałego ujawnionego podczas inwentaryzacji oraz rozliczenie nadwyżki w księgach

W wyniku spisu z natury środków trwałych okazało się, że posiadamy i użytkujemy środek trwały niewprowadzony do ewidencji środków trwałych. Jak rozliczyć w księgach rachunkowych taką nadwyżkę? W jakiej wartości wprowadzić ten środek trwały do ewidencji?

W przypadku ujawnienia w trakcie inwentaryzacji środka trwałego, który dotychczas nie był objęty ewidencją księgową, należy ustalić przyczynę powstania tej nadwyżki, co będzie miało wpływ na sposób wyceny oraz ujęcia środka trwałego w księgach rachunkowych.

W świetle art. 27 ustawy o rachunkowości, przeprowadzenie i wyniki inwentaryzacji należy odpowiednio udokumentować i powiązać z zapisami ksiąg rachunkowych. Ujawnione w toku inwentaryzacji różnice między stanem rzeczywistym a stanem wykazanym w księgach należy wyjaśnić i rozliczyć w księgach tego roku obrotowego, na który przypadał termin inwentaryzacji.

Powstałe różnice inwentaryzacyjne do czasu wyjaśnienia przyczyn ich powstania ujmuje się w księgach rachunkowych na koncie 24-1/0 "Rozliczenie niedoborów i szkód" lub na koncie 24-1/1 "Rozliczenie nadwyżek". Wprowadzenie w celu doprowadzenia stanu wynikającego z ksiąg rachunkowych do stanu rzeczywistego potwierdzonego inwentaryzacją, ujawniony środek trwały należy wprowadzić do ewidencji bilansowej na podstawie dowodu "OT - Przyjęcie środka trwałego", zapisem po stronie Wn konta 01 "Środki trwałe", w korespondencji z kontem 24-1/1 "Rozliczenie nadwyżek".

Wstępnie ustalona nadwyżka inwentaryzacyjna środka trwałego do czasu ustalenia jej przyczyny i sposobu rozliczenia pozostaje na koncie 24-1/1 "Rozliczenie nadwyżek", przy czym rozliczenie salda tego konta powinno nastąpić w księgach rachunkowych roku obrotowego, na który przypadał termin inwentaryzacji. Jeśli inwentaryzację środków trwałych przeprowadzono w 2023 r., a rokiem obrotowym jednostki jest rok kalendarzowy, to rozliczenia powstałej nadwyżki inwentaryzacyjnej należy dokonać w księgach rachunkowych 2023 r. Konto 24-1/1 nie powinno na dzień bilansowy wykazywać salda.

Wskazówki w zakresie ustalania wartości początkowej oraz sposobu ujęcia środka trwałego ujawnionego podczas inwentaryzacji zawiera KSR nr 11. W świetle wyjaśnień tam zawartych, ujawnienie nieobjętego ewidencją księgową środka trwałego wymaga ustalenia przyczyny powstania nadwyżki. Warunkuje ona możliwość uznania oraz sposób wyceny i ujęcia ujawnionego środka trwałego (por. pkt 6.28 KSR nr 11).

Uznanemu za ujawniony środek trwały jednostka nadaje cechy obiektu inwentarzowego i ujmuje w wartości początkowej, jaką ten składnik aktywów miałby, gdyby był poprawnie wprowadzony do ewidencji księgowej środków trwałych. W przypadku zaś braku możliwości odtworzenia wartości początkowej środka trwałego wyznacza się ją w wysokości ceny sprzedaży takiego samego lub podobnego przedmiotu, co wynika z art. 28 ust. 2 ustawy o rachunkowości (por. pkt 6.30 KSR nr 11).

Przypominamy, iż środki trwałe ujmuje się w księgach rachunkowych w ich wartości początkowej. Wartością początkową środka trwałego jest cena nabycia lub koszt wytworzenia. W przypadku pozyskania środka trwałego drogą nabycia jego wartość początkową stanowi cena nabycia określona w art. 28 ust. 2 ustawy o rachunkowości. Z kolei za wartość początkową środka trwałego wytworzonego we własnym zakresie przyjmuje się koszt wytworzenia, zdefiniowany w art. 28 ust. 3 ustawy o rachunkowości. Z treści art. 28 ust. 8 ustawy o rachunkowości wynika, iż cena nabycia i koszt wytworzenia środków trwałych obejmuje ponadto ogół ich kosztów poniesionych przez jednostkę za okres budowy, montażu, przystosowania i ulepszenia, do dnia bilansowego lub przyjęcia do używania, w tym również:

  • niepodlegający odliczeniu podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy,
  • koszt obsługi zobowiązań zaciągniętych w celu ich finansowania i związane z nimi różnice kursowe, pomniejszony o przychody z tego tytułu.

Rozliczenie nadwyżki środka trwałego ujawnionego podczas inwentaryzacji zależy od wyników postępowania wyjaśniającego jej powstanie.

Ewidencja księgowa rozliczenia nadwyżki inwentaryzacyjnej środka trwałego
w zależności od przyczyny jej powstania

1. PK - ujawnienie środka trwałego uprzednio zakupionego jako część zadania inwestycyjnego i użytkowanego bez wprowadzenia do ewidencji:

- Wn konto 24-1/1 "Rozliczenie nadwyżek",
- Ma konto 08 "Środki trwałe w budowie".

2. PK - ujawnienie środka trwałego, uprzednio zakupionego na potrzeby prowadzonej działalności i pomyłkowo odniesionego w koszty:

- Wn konto 24-1/1 "Rozliczenie nadwyżek",
- Ma konto 76-0 "Pozostałe przychody operacyjne".

3. PK - ujawnienie środka trwałego uprzednio wytworzonego i przyjętego do użytkowania bez wprowadzenia go do ewidencji:

- Wn konto 24-1/1 "Rozliczenie nadwyżek",
- Ma konto 70-1 "Koszt sprzedanych produktów".

4. PK - ujawnienie środka trwałego uprzednio postawionego w stan likwidacji, który nie został jednak fizycznie zlikwidowany i nadal jest użytkowany:

a) zapisy w przypadku środka trwałego całkowicie zamortyzowanego:

- Wn konto 24-1/1 "Rozliczenie nadwyżek",
- Ma konto 07-1 "Odpisy umorzeniowe środków trwałych",

b) zapisy w przypadku środka trwałego częściowo zamortyzowanego:

• wartość początkowa środka trwałego:

- Wn konto 24-1/1 "Rozliczenie nadwyżek",

• dotychczasowe umorzenie środka trwałego:

- Ma konto 07-1 "Odpisy umorzeniowe środków trwałych",

• nieumorzona wartość środka trwałego:

- Ma konto 76-0 "Pozostałe przychody operacyjne".


Przykład

Środek trwały został wytworzony przy okazji remontu
lub likwidacji innych środków trwałych

I. Założenia:

  1. W toku inwentaryzacji przeprowadzonej w jednostce ujawniono środek trwały. Po dokładnej weryfikacji ewidencji środków trwałych i dokumentacji księgowej ustalono, że powstał on w wyniku likwidacji maszyny.
  2. Nie jest możliwe odtworzenie wartości początkowej ani ceny sprzedaży netto tego środka trwałego. Ustalono zatem jego wartość godziwą w wysokości: 5.000 zł.

II. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. PK - ujawniona podczas inwentaryzacji nadwyżka środka trwałego 5.000 zł 01 24-1
2. PK - rozliczenie wartości ujawnionego środka trwałego, powstałego przy okazji likwidacji maszyny 5.000 zł 24-1 76-0

III. Księgowania:

Środek trwały został wytworzony przy okazji remontu lub likwidacji innych środków trwałych

Przykład

Środek trwały został otrzymany jako rzeczowa darowizna

I. Założenia:

  1. Podczas inwentaryzacji przeprowadzonej w jednostce ujawniono środek trwały, który nie był objęty ewidencją bilansową.
  2. W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, że środek ten jednostka otrzymała jako darowiznę rzeczową. Jednostka nie posiada dokumentacji potwierdzającej ten fakt.
  3. Ujawniony środek trwały wyceniono na kwotę: 4.500 zł (wartość rynkowa).

II. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. PK - ujawniona podczas inwentaryzacji nadwyżka środka trwałego 4.500 zł 01 24-1
2. PK - rozliczenie wartości ujawnionego środka trwałego, uzyskanego w drodze darowizny 4.500 zł 24-1 84

III. Księgowania:

Środek trwały został otrzymany jako rzeczowa darowizna

Jeśli jednostka nie jest w stanie określić przyczyny powstania nadwyżki środka trwałego, to zgodnie z treścią pkt 6.31 KSR nr 11, wartość początkową ujawnionego i ujmowanego w księgach środka trwałego ustala w wysokości ceny sprzedaży (rynkowej) takiego samego lub podobnego przedmiotu. Drugostronnie wartość ta jest ujmowana jako rozliczenie międzyokresowe przychodów. Jest ona rozliczana w korespondencji z pozostałymi przychodami operacyjnymi równolegle do odpisów amortyzacyjnych dokonywanych od tego środka trwałego.

Ewidencja księgowa rozliczenia nadwyżki środka trwałego, gdy nie są znane przyczyny jej powstania

1. PK - rozliczenie nadwyżki środka trwałego, gdy jednostka nie zna przyczyn jej powstania:

- Wn konto 24-1/1 "Rozliczenie nadwyżek",
- Ma konto 84 "Rozliczenia międzyokresowe przychodów".

2. PK - rozliczenie konta 84, równolegle do dokonywanych odpisów amortyzacyjnych:

- Wn konto 84 "Rozliczenia międzyokresowe przychodów".
- Ma konto 76-0 "Pozostałe przychody operacyjne".

Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Terminarz

IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Zasady rachunkowości w jednostkach i zakładach budżetowych
Rachunkowość finansowa, budżetowa, w przykładach liczbowych ...
Vademecum Podatnika - podstawowe informacje dotyczące podatków
Przydatne linki
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych.
Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych
  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.
W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.