vademecum księgowego, prowadzenie ksiąg rachunkowych, księgi podatkowe
lupa
A A A

Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego - Dodatek nr 16 do Zeszytów Metodycznych Rachunkowości nr 24 (600) z dnia 20.12.2023

Informacje i objaśnienia do bilansu

Dodatkowe informacje i objaśnienia do bilansu obejmują w szczególności:

1) szczegółowy zakres zmian wartości grup rodzajowych środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych, zawierający stan tych aktywów na początek roku obrotowego, zwiększenia i zmniejszenia z tytułu: aktualizacji wartości, nabycia, rozchodu, przemieszczenia wewnętrznego oraz stan końcowy, a dla majątku amortyzowanego - podobne przedstawienie stanów i tytułów zmian dotychczasowej amortyzacji lub umorzenia

Ze względu na zakres informacji koniecznych do wykazania w tym punkcie, mogą one zostać przedstawione w nocie w formie tabeli ujmującej stan wartości początkowych i umorzenia ww. składników aktywów na początek roku, ich zmiany w trakcie roku obrotowego, stan wartości początkowych i umorzenia na koniec roku oraz ich wartość netto na początek i koniec roku obrotowego. Najlepszym rozwiązaniem jest odrębne przedstawienie zmian w wartości według poszczególnych rodzajów tych aktywów, tj. osobno dla środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz inwestycji długoterminowych.

Zmiana wartości początkowej i umorzenia środków trwałych

Nie rzadziej niż na dzień bilansowy, środki trwałe wycenia się według cen nabycia lub kosztów wytworzenia lub wartości przeszacowanej (po aktualizacji wyceny środków trwałych), pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a także o odpisy z tytułu trwałej utraty wartości (por. art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości). Stąd w bilansie środki trwałe (pozycja A.II.1 załącznika nr 1) wykazuje się w tzw. wartości netto, uwzględniającej wszystkie zwiększenia i zmniejszenia wartości początkowej, które miały miejsce do dnia bilansowego.

W ustępie 1 pkt 1 dodatkowych informacji i objaśnień przedstawia się zmiany w wartości początkowej środków trwałych, jakie miały miejsce w danym roku obrotowym oraz ich umorzeniu. Zmiany te mogą mieć charakter zwiększeń lub zmniejszeń, co przedstawiono w tabelach.

Zwiększenia wartości początkowej środków trwałych
Aktualizacja Pozycja ta dotyczy zwiększenia wartości początkowej środków trwałych na skutek aktualizacji wyceny na podstawie odrębnych przepisów (por. art. 31 ust. 3 ustawy o rachunkowości)
Przychody Pozycja ta dotyczy zwiększenia wartości środków trwałych w wyniku ich zakupu, ulepszenia (jeśli nie były ujęte na koncie 08 "Środki trwałe w budowie"), otrzymania aportu, nieodpłatnego otrzymania (darowizna), umowy leasingu finansowego, ujawnienia podczas inwentaryzacji, przekształcenia leasingu operacyjnego na finansowy
Przemieszczenie Pozycja ta może dotyczyć np.: przyjęcia środków trwałych, które wcześniej znajdowały się w trakcie budowy, zwiększenia wartości środka trwałego po zakończeniu ulepszenia (przeksięgowane z konta 08), przekwalifikowania środka trwałego z jednej grupy do drugiej w związku ze zmianą KŚT lub z powodu błędu, przekwalifikowania obiektu z inwestycji w nieruchomości do środków trwałych
Zmniejszenia wartości początkowej środków trwałych
Zbycie Pozycja ta dotyczy sprzedanych lub przekazanych w formie darowizny środków trwałych; w tej pozycji zaleca się również podanie niedoborów ujawnionych podczas inwentaryzacji
Likwidacja Pozycja ta odnosi się do środków trwałych zlikwidowanych lub postawionych w stan likwidacji
Inne Pozycja ta może dotyczyć np.: zmniejszenia wartości początkowej na skutek aktualizacji wyceny dokonanej na podstawie odrębnych przepisów, zmiany stanu zaliczek udzielonych dostawcom na poczet środków trwałych

W informacji dodatkowej, jako zmiany wartości początkowej i umorzenia środków trwałych, wskazane jest również uwzględnić te środki trwałe, które ze względu na swoją wartość zostały przez jednostkę uznane za niskocenne, ujęte w ewidencji środków trwałych i jednorazowo zamortyzowane. Pomija się natomiast te niskocenne przedmioty o okresie użytkowania dłuższym niż rok, których zakup został ujęty przez jednostkę w ciężar kosztów zużycia materiałów i nie zostały one objęte ewidencją bilansową środków trwałych.

Zwiększenia umorzenia środków trwałych
Aktualizacja Pozycja ta dotyczy zwiększenia odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych środków trwałych na skutek aktualizacji wyceny na podstawie odrębnych przepisów
Amortyzacja Pozycja ta dotyczy kwoty rocznych odpisów amortyzacyjnych
Inne Pozycja ta może dotyczyć np. odpisów z tytułu trwałej utraty wartości środków trwałych
Zmniejszenie umorzenia środków trwałych
Różne tytuły Pozycja ta dotyczy zmniejszenia umorzenia środków trwałych rozchodowanych w danym roku obrotowym z tytułu ich sprzedaży, likwidacji, darowizny i innych

Stan końcowy wartości środków trwałych (wartość początkowa - stan na koniec roku obrotowego), pomniejszony o stan końcowy odpisów amortyzacyjnych (umorzenie - stan na koniec roku obrotowego), prezentowany w ustępie 1 pkt 1 dodatkowych informacji i objaśnień, powinien być zgodny z wartością netto środków trwałych wykazaną przez jednostkę w bilansie. W tym celu w księgach należy zadbać o odpowiednie zorganizowanie ewidencji księgowej.

Powyższe informacje można przedstawić w nocie w formie tabeli, w sposób przedstawiony na przykładzie.

Przykład

I. Założenia:

  1. Spółka "X", której rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym kończącym się 31 grudnia 2023 r., sporządza bilans oraz informację dodatkową według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości.
  2. Na 1 stycznia 2023 r. spółka wykazała w bilansie otwarcia środki trwałe o wartości netto: 2.469.120 zł, na którą składały się:
Nazwa grupy rodzajowej środków trwałych Wartość brutto (stan na początek roku obrotowego) Umorzenie (stan na początek roku obrotowego) Wartość netto (wartość brutto - umorzenie)
Budynki 2.340.000 zł 60.000 zł 2.280.000 zł
Maszyny i urządzenia 240.000 zł 120.000 zł 120.000 zł
Środki transportu 82.560 zł 13.440 zł 69.120 zł
Inne środki trwałe (domek campingowy) 30.000 zł 30.000 zł 0 zł
Razem 2.692.560 zł 223.440 zł 2.469.120 zł
  1. W trakcie 2023 r. miały miejsce następujące operacje dotyczące środków trwałych:
    a) od stycznia do grudnia 2023 r. dokonano odpisów amortyzacyjnych od budynku w wysokości: 57.000 zł, od maszyn i urządzeń w wysokości: 24.000 zł oraz od środka transportu w wysokości: 9.677 zł,
    b) w grudniu 2023 r. dokonano ulepszenia w pełni zamortyzowanego środka trwałego (domek campingowy); wstępnie nakłady na ulepszenie wynoszące: 18.000 zł ujęto na koncie 08, a następnie (pod datą 31 grudnia 2023 r.) przyjęto to ulepszenie do używania na podstawie dowodu OT,
    c) w grudniu 2023 r. dokonano odpisu z tytułu trwałej utraty wartości urządzenia "A" w wysokości: 48.000 zł.

II. Fragment informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2023 r.:

Fragment informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2023 r.

Zmiana wartości początkowej i umorzenia wartości niematerialnych i prawnych

W bilansie sporządzanym według załącznika nr 1 wartości niematerialne i prawne prezentuje się w części A. "Aktywa trwałe", w podziale na koszty zakończonych prac rozwojowych, wartość firmy, inne wartości niematerialne i prawne oraz zaliczki na wartości niematerialne i prawne. Wykazaniu w bilansie podlega wartość netto wartości niematerialnych i prawnych, czyli wartość początkowa pomniejszona o dokonane dotychczas odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a także o ewentualnie dokonane odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. Jak wynika z art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości, nie rzadziej niż na dzień bilansowy wartości niematerialne i prawne wycenia się według cen nabycia lub kosztów wytworzenia (dot. kosztów zakończonych prac rozwojowych) pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a także odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. Zwracamy jednak uwagę, że w odróżnieniu od środków trwałych wartości niematerialne i prawne nie podlegają ulepszeniu.

Wartość netto wykazywanych w bilansie wartości niematerialnych i prawnych powinna być zgodna ze stanem końcowym wartości niematerialnych i prawnych prezentowanych w ustępie 1 pkt 1 dodatkowych informacji i objaśnień. Dane prezentowane w tej pozycji informacji dodatkowej powinny dotyczyć wartości początkowej i umorzenia poszczególnych wartości niematerialnych i prawnych według stanu na początek i koniec roku obrotowego oraz zmian tych wartości jakie miały miejsce w danym roku obrotowym. Zmiany te mogą mieć charakter zwiększeń lub zmniejszeń, co przedstawiono w tabelach.

Zwiększenia wartości początkowej wartości niematerialnych i prawnych
Aktualizacja Pozycja ta w przypadku wartości niematerialnych i prawnych pozostanie niewypełniona, gdyż nie dotyczy ich art. 31 ust. 3 i 4 w pow. z art. 33 ust. 1 ustawy o rachunkowości
Przychody Pozycja ta dotyczy uzyskania wartości niematerialnej i prawnej w drodze zakupu, otrzymania w formie aportu lub darowizny, na podstawie leasingu finansowego (korzystający), uznania za wartości niematerialne i prawne zakończonych pozytywnym wynikiem prac rozwojowych, ujawnienia w wyniku inwentaryzacji
Przemieszczenie Pozycja ta w odniesieniu do wartości niematerialnych i prawnych zazwyczaj pozostanie niewypełniona
Zmniejszenia wartości początkowej wartości niematerialnych i prawnych
Zbycie Pozycja ta dotyczy sprzedaży wartości niematerialnych i prawnych, przekazania ich w formie darowizny, stwierdzenia ich niedoborów podczas inwentaryzacji
Likwidacja Pozycja ta odnosi się do wartości niematerialnych i prawnych zlikwidowanych lub postawionych w stan likwidacji
Inne Pozycja ta może dotyczyć zmiany stanu zaliczek udzielonych dostawcom na poczet zakupu wartości niematerialnej i prawnej

W informacji dodatkowej, jako zmiany wartości początkowej i umorzenia wartości niematerialnych i prawnych, jednostka uwzględnia również te wartości niematerialne i prawne, które ze względu na swoją wartość zostały przez nią uznane za niskocenne, ujęte w ewidencji bilansowej i jednorazowo zamortyzowane. Z kolei pomija się te niskocenne wartości niematerialne i prawne, o okresie użytkowania dłuższym niż rok, których zakup jednostka ujęła w ciężar kosztów zużycia materiałów i nie zostały one objęte ewidencją bilansową.

Zwiększenia umorzenia wartości niematerialnych i prawnych
Amortyzacja Pozycja ta dotyczy kwoty rocznych odpisów amortyzacyjnych
Inne Pozycja ta może dotyczyć np. odpisów z tytułu trwałej utraty wartości wartości niematerialnych i prawnych
Zmniejszenia umorzenia wartości niematerialnych i prawnych
Różne tytuły Pozycja ta dotyczy zmniejszenia umorzenia wartości niematerialnych i prawnych rozchodowanych w danym roku obrotowym z tytułu ich sprzedaży, likwidacji, darowizny i innych

Powyższe informacje można przedstawić w nocie w formie tabeli, w sposób przedstawiony na przykładzie.

Przykład

I. Założenia:

  1. Spółka "Y", której rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym kończącym się 31 grudnia 2023 r. sporządza sprawozdanie finansowe, w tym informację dodatkową, według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości.
  2. Na 1 stycznia 2023 r. spółka "Y" wykazała w bilansie otwarcia wartości niematerialne i prawne o wartości netto: 16.200 zł, na którą składały się:
Nazwa wartości niematerialnej Wartość brutto (stan na początek roku obrotowego) Umorzenie (stan na początek roku obrotowego) Wartość netto (wartość brutto - umorzenie)
Licencja na produkcję wyrobu 60.000 48.000 12.000
Licencja na program komputerowy 15.000 15.000 0
Prawo ochronne na znak towarowy 21.000 16.800 4.200
Razem 96.000 79.800 16.200
  1. W trakcie roku obrotowego 2023 r. w spółce miały miejsce następujące operacje:
    a) sprzedano prawo ochronne na znak towarowy za kwotę netto: 10.000 zł, którego dotychczasowe umorzenie wynosiło: 19.250 zł, a wartość nieumorzona: 1.750 zł,
    b) zakupiono nową wersję programu komputerowego za kwotę netto: 19.200 zł,
    c) dokonano likwidacji nieprzydatnego programu komputerowego w całości zamortyzowanego o wartości początkowej: 15.000 zł,
    d) dokonano odpisów umorzeniowych wartości niematerialnych i prawnych w wysokości: 17.650 zł (w tym odpisy umorzeniowe: licencji na produkcję wyrobu: 12.000 zł, licencji na program komputerowy: 3.200 zł, prawa ochronnego do znaku towarowego: 2.450 zł),
    e) przyjęto do używania zakończone pozytywnym wynikiem prace rozwojowe, których koszt wytworzenia ujęty był po stronie Wn konta "Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów" w wysokości: 100.000 zł.
  2. Wartość bilansowa wartości niematerialnych i prawnych na 31 grudnia 2023 r. przedstawiała się następująco:
Nazwa wartości niematerialnej Wartość brutto Umorzenie Wartość netto
1. Inne wartości niematerialne i prawne, w tym:
   - licencja na produkcję wyrobu 60.000 60.000 0
   - licencja na program komputerowy 19.200 3.200 16.000
2. Koszty zakończonych prac rozwojowych 100.000 0 100.000
Razem 179.200 63.200 116.000

II. Fragment informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2023 r.:

Nota 2 Zmiana wartości początkowej i umorzenia wartości niematerialnych i prawnych

Fragment informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2023 r.

W podobny sposób w ustępie 1 pkt 1 dodatkowych informacji i objaśnień można przedstawić zakres zmian wartości inwestycji długoterminowych. W tym celu można posłużyć się poniższą notą.

Nota 3 Zmiana wartości inwestycji długoterminowych

Fragment informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2023 r.

2) kwotę dokonanych w trakcie roku obrotowego odpisów aktualizujących wartość aktywów trwałych odrębnie dla długoterminowych aktywów niefinansowych oraz długoterminowych aktywów finansowych

W tym punkcie dodatkowych informacji i objaśnień ujawnia się informacje o dokonanych w trakcie roku obrotowego odpisach aktualizujących wartość aktywów trwałych (odrębnie dla długoterminowych aktywów niefinansowych oraz długoterminowych aktywów finansowych). Dane te można przedstawić w notach w formie tabel.

Nota 4 Odpisy aktualizujące wartość długoterminowych aktywów niefinansowych

Wyszczególnienie Stan na początek roku obrotowego Zmiany stanu odpisów w ciągu roku obrotowego Stan na koniec roku obrotowego
(2 + 3 - 4)
zwiększenia zmniejszenia
1 2 3 4 5


Razem

Nota 5 Odpisy aktualizujące wartość długoterminowych aktywów finansowych

Wyszczególnienie Stan na początek roku obrotowego Zmiany stanu odpisów w ciągu roku obrotowego Stan na koniec roku obrotowego
(2 + 3 - 4)
zwiększenia zmniejszenia
1 2 3 4 5


Razem

3) kwotę kosztów zakończonych prac rozwojowych oraz kwotę wartości firmy, a także wyjaśnienie okresu ich odpisywania, określonego odpowiednio w art. 33 ust. 3 oraz art. 44b ust. 10

W tej pozycji dodatkowych informacji i objaśnień ujawnia się informacje dotyczące kosztów zakończonych prac rozwojowych zaliczanych do wartości niematerialnych i prawnych oraz informacje o wartości firmy. Wyjaśnienia wymaga przy tym okres odpisywania tych aktywów, określony odpowiednio w art. 33 ust. 3 oraz art. 44b ust. 10 ustawy o rachunkowości.

Powyższe informacje można przedstawić w nocie w formie tabeli, w sposób przedstawiony na przykładzie.

Przykład

I. Założenia:

  1. Spółka z o.o. w latach 2020-2022 prowadziła prace rozwojowe polegające na opracowaniu nowej technologii wytwarzania produktów. W styczniu 2023 r. podjęto decyzję o wdrożeniu nowej technologii.
  2. Nakłady poniesione na prace rozwojowe zgromadzone na koncie 64-0 "Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów" wyniosły: 120.000 zł.
  3. Zakończone powodzeniem prace rozwojowe spółka zaliczyła do wartości niematerialnych i prawnych. Kierownik jednostki wyznaczył okres ekonomicznej użyteczności opracowanej technologii na 4 lata. Ustalono, że miesięczny odpis amortyzacyjny nowej technologii wynosi: (120.000 zł : 4 lata) : 12 m-cy = 2.500 zł. Odpisy amortyzacyjne spółka rozpoczęła naliczać od lutego 2023 r.
  4. Rokiem obrotowym spółki jest rok kalendarzowy. Spółka sporządza sprawozdanie finansowe za 2023 r. według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości.

II. Fragment zestawienia obrotów i sald na 31 grudnia 2023 r.:

Symbol konta Nazwa konta Bilans otwarcia (BO) Obroty w okresie od 1.12.2023 r. do 31.12.2023 r. Obroty narastająco Saldo
Wn Ma Wn Ma Wn Ma Wn Ma
02 Wartości niematerialne i prawne (w analityce: Koszty zakończonych prac rozwojowych) 0 0 0 0 120.000 0 120.000 0
07-2 Odpisy umorzeniowe wartości niematerialnych i prawnych (w analityce: Koszty zakończonych prac rozwojowych) 0 0 0 2.500 0 27.500 0 27.500

III. Fragment informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2023 r.:

Nota 6 Koszty zakończonych prac rozwojowych i wartość firmy

Wyszczególnienie Wartość początkowa Ustalony okres amortyzacji Wartość odpisów amortyzacyjnych Uwagi
1 2 3 4 5
1. Koszty zakończonych prac rozwojowych
120.000 Okres amortyzacji wynosi: 4 lata, roczna stawka amortyzacji wynosi: 25% 27.500 Do pełnego zamortyzowania pozostało 37 miesięcy, tj. 3 lata i 1 miesiąc

Jeżeli prace rozwojowe zostały zakończone niepowodzeniem, czyli nie dały zamierzonych efektów lub zakończono je pozytywnym efektem, ale z różnych przyczyn nie wdrożono, to poniesione koszty odnosi się w ciężar konta 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne" w okresie, w którym zostały zakończone, zapisem po stronie Wn konta 76-1, w korespondencji ze stroną Ma konta 64-0.

W jednostkach sporządzających rachunek zysków i strat w wariancie porównawczym, przeksięgowanie kosztów z konta 64-0 na konto 76-1 powinno odbywać się z wykorzystaniem kont obrotów wewnętrznych (tj. 79-0 "Obroty wewnętrzne" i 79-1 "Koszty obrotów wewnętrznych").

Informacje o kosztach związanych z pracami rozwojowymi, które nie zostały zakwalifikowane do wartości niematerialnych i prawnych ujawnia się w ustępie 2 pkt 11 dodatkowych informacji i objaśnień sporządzanych według załącznika nr 1 (w ramach informacji uzupełniających do rachunku zysków i strat).

W przypadku wartości firmy, w ustępie 1 pkt 3 dodatkowych informacji i objaśnień wskazane jest podać kwotę zdefiniowaną w art. 33 ust. 4 ustawy o rachunkowości, czyli różnicę między ceną nabycia określonej jednostki lub zorganizowanej jej części a niższą od niej wartością godziwą przejętych aktywów netto. Zasady odpisywania wartości firmy reguluje art. 44b ust. 10 ustawy o rachunkowości. W świetle tego przepisu, od wartości firmy jednostka dokonuje odpisów amortyzacyjnych przez okres jej ekonomicznej użyteczności. Jeżeli nie można wiarygodnie oszacować okresu ekonomicznej użyteczności, to okres dokonywania odpisów amortyzacyjnych wartości firmy nie może być dłuższy niż 5 lat. Odpisów dokonuje się metodą liniową i zalicza się je do pozostałych kosztów operacyjnych.

Przypominamy, że wartość firmy (dodatnia wartość firmy) powstaje w przypadku nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, gdy cena nabycia tej jednostki przewyższa wartość godziwą przejętych aktywów netto, jak również w przypadku łączenia się spółek, gdy rozliczenie łączenia odbywa się metodą nabycia, a wartość firmy stanowi nadwyżkę ceny przejęcia nad wartością godziwą aktywów netto spółki przejętej lub spółki powstałej w wyniku połączenia (zob. art. 44b ust. 6 oraz art. 44d ww. ustawy). Do wartości niematerialnych i prawnych zalicza się więc jedynie nabytą wartość firmy. Nie mamy do czynienia z wartością firmy w przypadku otrzymania przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części jako wkładu niepieniężnego w zamian za wydawane udziały lub akcje.

4) wartość gruntów użytkowanych wieczyście

W tej pozycji dodatkowych informacji i objaśnień prezentuje się grunty, w stosunku do których jednostka posiada prawo użytkowania wieczystego. Informacje te można ująć w nocie w formie tabeli.

Nota 7 Grunty użytkowane wieczyście

Grunt
(nr działki, nazwa)
Wyszczególnienie Stan na początek roku obrotowego Zmiany stanu w trakcie roku obrotowego Stan na koniec roku obrotowego
(3 + 4 - 5)
zwiększenia zmniejszenia
1 2 3 4 5 6
Powierzchnia
Wartość
Powierzchnia
Wartość
Powierzchnia
Wartość
Powierzchnia
Wartość
Powierzchnia
Wartość

Dane liczbowe powinny wynikać z posiadanych przez jednostkę dokumentów (np. potwierdzających nadanie jej prawa użytkowania wieczystego gruntów, czy stanowiących podstawę naliczania rocznych opłat za ich użytkowanie wieczyste).

5) wartość nieamortyzowanych lub nieumarzanych przez jednostkę środków trwałych, używanych na podstawie umów najmu, dzierżawy i innych umów, w tym z tytułu umów leasingu

W tej pozycji dodatkowych informacji i objaśnień wykazuje się środki trwałe używane na podstawie ww. umów, z których niezbicie wynika, że jednostka nie musi (nie ma obowiązku lub prawa) ich amortyzować lub umarzać (jeżeli np. umowa nie spełnia co najmniej jednego z warunków określonych w art. 3 ust. 4 pkt 1-7 ustawy o rachunkowości).

Powyższe informacje można przedstawić w nocie w formie tabeli, w sposób przedstawiony na przykładzie.

Przykład

I. Założenia:

  1. Spółka z o.o. w ramach prowadzonej działalności użytkuje samochód osobowy na podstawie zawartej umowy leasingu operacyjnego. W księgach rachunkowych spółki leasing samochodu rozliczany jest jak leasing operacyjny, gdyż korzysta ona z uproszczenia zawartego w art. 3 ust. 6 ustawy o rachunkowości i umowę leasingu kwalifikuje według zasad podatkowych.
  2. Zgodnie z polityką rachunkowości spółki, ewidencję pozabilansową obcych środków trwałych prowadzi się na koncie 09-0 "Obce środki trwałe".
  3. Na 31 grudnia 2023 r. po stronie Wn konta 09-0 figurowała kwota: 87.000 zł, oznaczająca wartość samochodu osobowego wynikającą z umowy leasingu. Wartość ta w trakcie roku obrotowego nie uległa zmianom.
  4. Rokiem obrotowym spółki jest rok kalendarzowy. Sporządza ona sprawozdanie finansowe za 2023 r. według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości.

II. Fragment informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2023 r.:

Nota 8 Środki trwałe nieamortyzowane lub nieumarzane (ewidencjonowane pozabilansowo)

Grupa według KŚT Stan na początek roku obrotowego Zmiany w trakcie roku obrotowego Stan na koniec roku obrotowego (2 + 3 - 4)
zwiększenia zmniejszenia
1 2 3 4 5
741 - samochód osobowy 87.000 0 0 87.000
Razem 87.000 0 0 87.000

Wartość środków trwałych ujmowanych w ustępie 1 pkt 5 dodatkowych informacji i objaśnień może wynikać z zawartych umów lub np. z polis ubezpieczeniowych. Jeśli jednostka nie dysponuje takimi informacjami, to wartość środków przez nią użytkowanych na podstawie umów najmu, dzierżawy i innych umów może ustalić szacunkowo, we własnym zakresie. Z wyjaśnień zawartych w KSR nr 5 wynika, że wartość aktywów będących przedmiotem umowy leasingu operacyjnego oraz najmu lub dzierżawy korzystający ustala na podstawie informacji przekazanych mu przez finansującego, a w przypadku ich braku lub uznania za niewiarygodne, na podstawie cen rynkowych podobnego przedmiotu.

6) liczbę oraz wartość posiadanych papierów wartościowych lub praw, w tym świadectw udziałowych, zamiennych dłużnych papierów wartościowych, warrantów i opcji, ze wskazaniem praw, jakie przyznają

W tej pozycji dodatkowych informacji i objaśnień ujawnia się informacje o liczbie oraz wartości posiadanych papierów wartościowych lub praw - w tym świadectw udziałowych, zamiennych dłużnych papierów wartościowych, warrantów i opcji, ze wskazaniem praw, jakie przyznają. Dane te można przedstawić w nocie w formie tabeli.

Nota 9 Papiery wartościowe lub prawa

Wyszczególnienie Papiery wartościowe lub prawa Razem
świadectwa udziałowe zamienne dłużne papiery wartościowe warranty opcje
1 2 3 4 5 6
1. Stan na początek roku obrotowego
Ilość
Wartość
2. Zwiększenia
Ilość
Wartość
3. Zmniejszenia
Ilość
Wartość
4. Stan na koniec roku obrotowego
Ilość
Wartość
Uwagi

7) dane o odpisach aktualizujących wartość należności, ze wskazaniem stanu na początek roku obrotowego, zwiększeniach, wykorzystaniu, rozwiązaniu i stanie na koniec roku obrotowego

Dla Prenumeratorów GOFIN

W tej pozycji dodatkowych informacji i objaśnień wykazuje się informacje o odpisach aktualizujących wartość należności, dokonanych zgodnie z przepisami art. 35b ust. 1 ustawy o rachunkowości. Dane liczbowe podaje się według grup należności ujmowanych w aktywach bilansu w pozycji A.III oraz B.II. Jako zwiększenia stanu odpisów wykazuje się odpisy dokonane w ciągu roku, zaliczone odpowiednio do pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów finansowych - w zależności od rodzaju należności, od których dokonano odpisów aktualizujących, albo podwyższające wartość należności - np. w przypadku zasądzenia odsetek od należności już objętych odpisami (por. art. 35b ust. 1 pkt 4 ustawy o rachunkowości). W kolumnie dotyczącej wykorzystania odpisów uwzględnia się należności odpisane w ciężar dokonanych uprzednio odpisów z tytułu ich aktualizacji. Natomiast w kolumnie informującej o uznaniu odpisów za zbędne (rozwiązaniu) podaje się odpisy, których wartość odniesiono na pozostałe przychody operacyjne albo przychody finansowe - w zależności od rodzaju należności, których odpisy dotyczyły.

Powyższe informacje można przedstawić w nocie w formie tabeli, w sposób przedstawiony na przykładzie.

Przykład

I. Założenia:

  1. Spółka z o.o. prowadzi działalność usługową, a jej rok obrotowy jest tożsamy z kalendarzowym. Sprawozdanie finansowe sporządza według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości, a ewidencję analityczną do konta 28 "Odpisy aktualizujące wartość należności" oraz 20 "Rozrachunki z odbiorcami" prowadzi w podziale na kontrahentów.
  2. W grudniu 2022 r. spółka utworzyła odpis aktualizujący na całą kwotę należności od kontrahenta "B" w kwocie: 16.000 zł, gdyż z informacji o dłużniku wynikało wysokie prawdopodobieństwo braku zapłaty. W grudniu 2023 r. okazało się, że należność jest nieściągalna, a jej nieściągalność została udokumentowana postanowieniem o nieściągalności. W związku z tym spisano należność z ksiąg rachunkowych.
  3. W grudniu 2023 r. spółka skierowała należność z tytułu dostaw i usług od kontrahenta "A" w kwocie: 43.050 zł na drogę postępowania sądowego. W związku z tym kierownik jednostki zdecydował o utworzeniu w księgach rachunkowych 2023 r. odpisu aktualizującego wartość tej należności w wysokości: 43.050 zł.
  4. W listopadzie 2023 r. spółka otrzymała spłatę części należności od kontrahenta "C" w wysokości: 2.500 zł. Cała kwota należności przeterminowanej (powyżej 12 m-cy) wynosi: 10.000 zł, a po spłacie: 7.500 zł. W 2022 r. spółka utworzyła odpis aktualizujący na całą wartość tej należności, a w grudniu 2023 r. rozwiązała odpis do wysokości spłaty, tj. na kwotę: 2.500 zł.

II. Fragment zestawienia obrotów i sald na 31 grudnia 2023 r.:

Symbol i nazwa konta Bilans otwarcia (BO) Obroty w okresie Obroty narastająco Saldo
Wn Ma Wn Ma Wn Ma Wn Ma
Konto 28 "Odpisy aktualizujące wartość należności - Kontrahent A" 0 0 0 43.050 0 43.050 43.050
Konto 28 "Odpisy aktualizujące wartość należności - Kontrahent B" 0 16.000 16.000 0 16.000 16.000 0 0
Konto 28 "Odpisy aktualizujące wartość należności - Kontrahent C" 10.000 2.500 0 2.500 10.000 0 7.500

III. Fragment informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2023 r.:

Nota 10 Odpisy aktualizujące wartość należności

Grupa należności Stan na początek roku obrotowego Zmiany stanu odpisów w ciągu roku obrotowego Stan na koniec roku obrotowego
(2 + 3 - 4 - 5)
zwiększenia wykorzystanie uznanie za zbędne
1 2 3 4 5 6
1. Należności krótkoterminowe:
26.000 43.050 16.000 2.500 50.550
a) z tytuł dostaw i usług, o okresie spłaty:
26.000 0 16.000 2.500 7.500
   - do 12 miesięcy
26.000 0 16.000 2.500 7.500
   - powyżej 12 miesięcy
0 0 0 0 0
b) inne
0 0 0 0 0
c) dochodzone na drodze sądowej
0 43.050 0 0 43.050
Razem 26.000 43.050 16.000 2.500 50.550

8) dane o strukturze własności kapitału podstawowego oraz liczbie i wartości nominalnej subskrybowanych akcji, w tym uprzywilejowanych

Biorąc pod uwagę, że w myśl art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o rachunkowości, przez udziały lub udziałowców rozumie się również odpowiednio akcje lub akcjonariuszy, to przez akcje rozumie się również udziały. Dane o strukturze kapitału podstawowego wykazywane w tej pozycji dodatkowych informacji i objaśnień będą zatem różne - w zależności od formy prawnej jednostki.

W spółkach akcyjnych wykazuje się wysokość kapitału zakładowego (który dzieli się na akcje o równej wartości nominalnej, zgodnie z art. 302 K.s.h.) oraz liczbę i wartość nominalną akcji z podziałem na akcje zwykłe i uprzywilejowane oraz inne. Jeżeli są to akcje imienne, to w tej pozycji wymienia się nazwiska lub firmy (nazwy) właścicieli posiadających pakiety większościowe akcji (odpowiednio do postanowień statutu spółki i odpowiednich przepisów Kodeksu spółek handlowych). Informacje te powinny być zgodne z danymi wynikającymi z rejestru akcjonariuszy.

Z kolei w spółkach z o.o. wykazuje się wielkość i strukturę kapitału zakładowego (który dzieli się na udziały o równej lub nierównej wartości nominalnej, stosownie do art. 152 K.s.h.) oraz podział tego kapitału między wspólników - z wyszczególnieniem ich nazwisk (nazw) oraz liczby i wartości posiadanych przez nich udziałów. Informacje te powinny być zgodne z danymi wynikającymi z księgi udziałów.

Natomiast spółki komandytowo-akcyjne wskazują wielkość kapitału zakładowego oraz wartość nominalną akcji i ich liczbę ze wskazaniem, czy akcje są imienne, czy na okaziciela, liczbę akcji poszczególnych rodzajów i związane z nimi uprawnienia, jeżeli są wprowadzane akcje różnych rodzajów, a także nazwiska i imiona albo firmy (nazwy) komplementariuszy i ich procentowy udział w kapitale zakładowym.

W prostych spółkach akcyjnych (P.S.A.) tworzy się wyrażony w złotych kapitał akcyjny, na który przeznacza się wniesione wkłady pieniężne oraz niepieniężne. Kapitał akcyjny powinien wynosić co najmniej 1 złoty. Kapitał ten jest nowym rodzajem kapitału podstawowego i nie jest tożsamy z kapitałem zakładowym, występującym w spółce z o.o. oraz w spółce akcyjnej. Kapitał akcyjny jest zmienny i pozostawiony (pod pewnymi warunkami) do swobodnej dyspozycji akcjonariuszom. Jego wartości nie wpisuje się do umowy spółki, co oznacza, że wszelkie zmiany wartości tego kapitału nie wymagają zmiany umowy spółki. W związku z zawiązaniem spółki wysokość kapitału akcyjnego jest określana przez zarząd na podstawie sumy wartości wniesionych wkładów pieniężnych i wkładów niepieniężnych, przeznaczonych na kapitał akcyjny (por. art. 30012 § 3 pkt 2 K.s.h.). Majątek stanowiący pokrycie kapitału akcyjnego, powstały z wkładów, może zostać przeznaczony na wypłatę dywidendy (por. art. 30015 § 2 K.s.h.). Wszelkie zmiany wartości kapitału akcyjnego (choć nie wymagają zmiany umowy spółki) wymagają wpisu w KRS (por. art. 30012 § 2 i 6 K.s.h.). Co ważne, kapitał akcyjny P.S.A. nie jest powiązany z akcjami. Akcje P.S.A. nie posiadają wartości nominalnej, nie stanowią części kapitału akcyjnego, są niepodzielne oraz nie mają formy dokumentu (por. art. 3002 § 3 oraz art. 30029 K.s.h.). Są ewidencjonowane w elektronicznym rejestrze akcjonariuszy.

Nie wypełniają tej pozycji pozostałe spółki osobowe, przedsiębiorstwa państwowe, SP ZOZ, spółdzielnie oraz osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą.

Powyższe informacje można zaprezentować w notach w formie tabel. Poniżej przedstawiamy przykładowe noty dla spółki akcyjnej i spółki z o.o.

Nota 11 Struktura własności kapitału podstawowego na dzień ...

Wyszczególnienie Akcje Ogółem
Seria ... Seria ... Seria... Seria ...
1 2 3 4 5 6
1. Wartość nominalna jednej akcji
2. Wartość emisyjna jednej akcji
3. Ilość akcji w emisji (serii)
4. Podział akcji z danej serii
   - uprzywilejowane (szt.)
   - zwykłe (szt.)
5. Podział akcji z danej serii
   - imienne
   - na okaziciela
6. Rodzaj uprzywilejowanych akcji
   - w zakresie praw głosu (szt.)
   - w zakresie dywidendy (szt.)
   - pozostałe (szt.)
7. Wartość nominalna serii
8. Sposób pokrycia akcji
   - gotówka
   - aport
9. Data rejestracji

Nota 12 Struktura własności kapitału podstawowego w spółce z o.o. - stan na koniec roku obrotowego

Nazwisko (nazwa) udziałowca Liczba posiadanych przez udziałowca udziałów Wartość nominalna posiadanych przez udziałowca udziałów Udział procentowy udziałów w kapitale zakładowym spółki w %
1 2 3 4


Razem

9) stan na początek roku obrotowego, zwiększenia i wykorzystanie oraz stan końcowy kapitałów (funduszy) zapasowych, rezerwowych oraz kapitału (funduszu) z aktualizacji wyceny, o ile jednostka nie sporządza zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym

W tej części dodatkowych informacji i objaśnień należy przedstawić stan na początek roku obrotowego, zwiększenia i wykorzystanie oraz stan końcowy kapitałów (funduszy) zapasowych, rezerwowych oraz kapitału (funduszu) z aktualizacji wyceny, o ile jednostka nie sporządza zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym. Informacje o kapitałach (funduszach) można ująć w notach w formie tabel, przy czym ze względu na charakter kapitałów (funduszy) osobno można przedstawić stany i ich zmiany w kapitałach zapasowym i rezerwowym oraz odrębnie zmiany w kapitale z aktualizacji wyceny.

Zwiększenia kapitału zapasowego w trakcie roku obrotowego mogą m.in. dotyczyć:

  • przeznaczenia na ten kapitał części zysku,
  • nadwyżki wartości wkładu nad wartością udziałów objętych w spółce z o.o.,
  • nadwyżki wartości nominalnej nad niższą ceną nabycia umorzonych akcji własnych,
  • nadwyżki powstałej na własnych akcjach lub udziałach w przypadku ich zbycia po cenach sprzedaży (pomniejszonych o koszty sprzedaży) wyższych od cen nabycia,
  • różnic z aktualizacji wyceny rozchodowanych środków trwałych, jeżeli odrębne przepisy nie nakazują odnoszenia ich na pozostałe przychody operacyjne (por. art. 31 ust. 4 ustawy o rachunkowości).

Z kolei zmniejszenia kapitału zapasowego w trakcie roku obrotowego mogą dotyczyć pokrycia straty lub przeznaczenia kapitału na wypłatę dywidendy, nadwyżki ceny nabycia sprzedanych udziałów lub akcji własnych nad ceną ich sprzedaży (kwota do wysokości kapitału zapasowego), a także nadwyżki ceny nabycia nad wartością nominalną własnych udziałów lub akcji umorzonych w drodze obniżenia kapitału zakładowego (kwota do wysokości kapitału zapasowego).

Zwiększenia kapitału rezerwowego w trakcie roku obrotowego mogą dotyczyć jego utworzenia z części zysku netto do podziału, z dopłat wspólników spółki z o.o. lub poprzez wyodrębnienie z kapitału zapasowego albo przez obniżenie kapitału zakładowego. Natomiast zmniejszenia kapitału rezerwowego mogą dotyczyć m.in. przeznaczenia tego kapitału na pokrycie straty bilansowej, przeznaczenia na wypłatę dywidendy, a także zakwalifikowanie do zwrotu dopłat wniesionych przez wspólników do spółki z o.o.

Zmiany kapitału z aktualizacji wyceny w trakcie roku obrotowego mogą dotyczyć m.in.:

  • utworzenia odpisu aktualizującego z tytułu trwałej utraty wartości dotychczas używanego środka trwałego, objętego uprzednio aktualizacją wyceny na podstawie odrębnych przepisów bądź ich zbycia lub likwidacji (por. art. 31 ust. 4 oraz art. 32 ust. 5 ustawy o rachunkowości),
  • różnic powstałych w wyniku wyceny aktywów jednostki po cenach sprzedaży netto możliwych do uzyskania, gdy założenie kontynuacji działalności jednostki nie jest zasadne oraz utworzenia rezerwy na przewidywane dodatkowe koszty i straty spowodowane zaniechaniem lub utratą zdolności do kontynuowania działalności (por. art. 29 ust. 1 ustawy o rachunkowości),
  • utworzenia rezerw i aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego, dotyczących operacji rozliczanych z kapitałem własnym (por. art. 37 ust. 9 ustawy o rachunkowości),
  • skutków przeszacowania inwestycji zaliczonych do długoterminowych aktywów finansowych, których ewidencję bilansową prowadzi się w cenach rynkowych (por. art. 35 ust. 4 ustawy o rachunkowości).

Informacje o zmianach w kapitałach (funduszach) można przedstawić w nocie w formie tabeli, w sposób przedstawiony na przykładach.

Przykład

Zmiany stanów kapitałów (funduszy) zapasowego i rezerwowego

I. Założenia:

  1. Na początku 2023 r. wartość kapitału zapasowego spółki z o.o. wynosiła: 43.250 zł, a kapitału rezerwowego utworzonego z dopłat wspólników: 200.000 zł.
  2. W trakcie 2023 r. w spółce wystąpiły następujące operacje:
    a) zatwierdzono sprawozdanie finansowe za 2022 r.,
    b) dokonano podziału zysku w wysokości: 300.000 zł za 2022 r.; na podstawie uchwały zwyczajnego zgromadzenia wspólników kwotę zysku w wysokości: 150.000 zł przekazano na zwiększenie kapitału zapasowego,
    c) podjęto uchwałę o zwrocie całości dopłat wspólnikom w wysokości: 200.000 zł.
  3. Zgodnie z polityką rachunkowości spółki rokiem obrotowym jest rok kalendarzowy, a sprawozdanie finansowe sporządza się według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości. Spółka nie ma obowiązku poddania badaniu sprawozdania finansowego za 2023 r., w związku z czym nie sporządza zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym i rachunku przepływów pieniężnych.

II. Fragment zestawienia obrotów i sald na 31 grudnia 2023 r.:

Symbol konta Nazwa konta Bilans otwarcia
(BO)
Obroty w okresie Obroty narastająco Saldo
Wn Ma Wn Ma Wn Ma Wn Ma
81-1 Kapitał (fundusz) zapasowy 0 43.250 0 150.000 0 193.250 0 193.250
81-2 Kapitał (fundusz) rezerwowy 0 200.000 200.000 0 200.000 200.000 0 0

III. Fragment informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2023 r.:

Nota 13 Zmiany stanów kapitałów (funduszy) zapasowego i rezerwowego

Wyszczególnienie Rodzaj kapitału (funduszu) Razem (2 + 3)
zapasowy rezerwowy
1 2 3 4
1. Stan na początek roku obrotowego 43.250 200.000 243.250
2. Zwiększenie w ciągu roku obrotowego, w tym: 150.000 0 150.000
   - agio
   - podział zysku 150.000 0 150.000
   - dopłaty
   - inne
3. Zmniejszenie w ciągu roku obrotowego, w tym: 0 200.000 200.000
   - pokrycie straty
   - zwrot dopłat 0 200.000 200.000
   - dywidendy
   - inne
4. Stan na koniec roku obrotowego 193.250 0 193.250

Przykład

Zmiany stanu kapitału (funduszu) z aktualizacji wyceny

I. Założenia:

  1. W księgach spółki z o.o. na 1 stycznia 2023 r. figurowała nieruchomość (środek trwały) objęta aktualizacją wyceny przeprowadzoną na 1 stycznia 1995 r.
  2. Wartość nieruchomości po aktualizacji wynosiła: 150.000 zł, odpisy amortyzacyjne naliczone do czasu sprzedaży środka trwałego wynosiły: 94.000 zł, a różnica z tytułu aktualizacji wyceny odniesiona na kapitał z aktualizacji wyceny środka trwałego wynosiła: 40.000 zł (strona Ma konta 81-3).
  3. W trakcie 2023 r. spółka sprzedała nieruchomość za kwotę: 110.000 zł, a wartość ujętą na koncie 81-3 "Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny" odniosła na konto 81-1 "Kapitał (fundusz) zapasowy", zapisem: Wn konto 81-3, Ma konto 81-1.
  4. Zgodnie z polityką rachunkowości spółki rokiem obrotowym jest rok kalendarzowy, a sprawozdanie finansowe sporządza się według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości. Spółka nie ma obowiązku poddania badaniu sprawozdania finansowego za 2023 r., w związku z czym nie sporządziła zestawienia zmian w kapitale (funduszu) własnym.

II. Fragment zestawienia obrotów i sald na 31 grudnia 2023 r.:

81-3 Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny 40.000 40.000 40.000 40.000 0 0
Symbol konta Nazwa konta Bilans otwarcia (BO) Obroty w okresie Obroty narastająco Saldo
Wn Ma Wn Ma Wn Ma Wn Ma

III. Fragment informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2023 r.:

Nota 14 Zmiany w stanie kapitału (funduszu) z aktualizacji wyceny

Wyszczególnienie Wartość kapitału (funduszu) na początek roku obrotowego Zwiększenia Zmniejszenia Wartość kapitału (funduszu) na koniec roku obrotowego (2 + 3 - 4)
1 2 3 4 5
1. Aktualizacja środków trwałych
40.000 40.000 0
2. Wycena inwestycji długoterminowych
3. Zagrożenie kontynuacji działalności
Razem 40.000 40.000 0

10) propozycje co do sposobu podziału zysku lub pokrycia straty za rok obrotowy

Informacje podawane w tej pozycji dodatkowych informacji i objaśnień wynikają z propozycji podziału zysku netto przygotowanej przez kierownika jednostki i zaakceptowanej przez uprawniony do tego organ jednostki. Propozycja podziału zysku powinna być przygotowana z uwzględnieniem odpowiednich przepisów prawa obowiązujących poszczególne grupy jednostek określających zasady ich gospodarki finansowej, w tym zasady podziału zysku lub pokrycia straty. Jednostki wypełniając tę pozycję, wskazują w niej cele, na które proponują przeznaczyć zysk netto za rok obrotowy (lub źródła pokrycia straty) oraz odpowiadające im kwoty. Co istotne, jeżeli strata za rok obrotowy zwiększa poniesioną i niepokrytą stratę z lat ubiegłych, to kierownik jednostki powinien wskazać we wprowadzeniu do sprawozdania finansowego wynikające z tego tytułu zagrożenia dla kontynuowania przez nią działalności.

Powyższe informacje można przedstawić w nocie w formie tabeli, w sposób przedstawiony na przykładach.

Przykład

Propozycja zarządu spółki z o.o. co do sposobu podziału zysku

I. Założenia:

  1. W sprawozdaniu finansowym sporządzonym za okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. spółka z o.o. wykazała zysk w wysokości: 156.234 zł. Kwota zysku do podziału (po uwzględnieniu nierozliczonej straty za 2022 r. w wysokości: 73.234 zł) wynosi: 83.000 zł.
  2. Zarząd spółki z o.o. zaproponował, aby pozostały zysk spółki w wysokości: 83.000 zł przeznaczyć na utworzenie kapitału zapasowego w wysokości: 25.500 zł oraz wypłatę dywidendy wspólnikom w wysokości: 57.500 zł.
  3. Zgodnie z polityką rachunkowości spółki sprawozdanie finansowe sporządza się według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości.

II. Fragment informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2023 r.:

Nota 15 Propozycja podziału zysku za rok obrotowy

Wyszczególnienie Kwota
1 2
1. Nierozliczony wynik lat ubiegłych (w tym skutki korekty błędu lub poniesienia straty na sprzedaży bądź umorzeniu udziałów/akcji własnych) (+/-)
(73.234)
2. Zysk netto za rok obrotowy
156.234
3. Razem zysk do podziału
83.000
4. Proponowany podział zysku
83.000
  - zwiększenie kapitału zapasowego
25.500
  - wypłata dywidendy
57.500
5. Niepodzielony zysk
0

Przykład

Propozycja zarządu spółki z o.o. co do sposobu rozliczenia straty

I. Założenia:

  1. W sprawozdaniu finansowym sporządzonym za okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. spółka z o.o. wykazała stratę w wysokości: 42.344 zł.
  2. Zarząd spółki z o.o. zaproponował pokrycie straty za 2023 r. z niepodzielonego zysku za 2022 r. w wysokości: 25.628 zł oraz pokrycie pozostałej części straty za 2023 r. w wysokości: 16.716 zł, przyszłymi zyskami.
  3. Zgodnie z polityką rachunkowości spółki sprawozdanie finansowe sporządza się według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości.

II. Fragment informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2023 r.:

Nota 16 Propozycja pokrycia straty za rok obrotowy

Wyszczególnienie Kwota
1 2
1. Nierozliczony wynik z lat ubiegłych (w tym skutki korekty błędu lub poniesienia straty na sprzedaży bądź umorzeniu udziałów/akcji własnych) (+/-)
(25.628)
2. Strata netto za rok obrotowy
42.344
3.  Razem strata do pokrycia
16.716
4.  Proponowane źródła pokrycia straty
16.716
  - zyski z lat przyszłych
16.716
5. Niepokryta strata
0

11) dane o stanie rezerw według celu ich utworzenia na początek roku obrotowego, zwiększeniach, wykorzystaniu, rozwiązaniu i stanie końcowym

Zgodnie z zakresem informacji, które powinien zawierać bilans sporządzany według załącznika nr 1, jednostki inne niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji wykazują rezerwy na zobowiązania i bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów w pasywach w pozycji B.I. "Rezerwy na zobowiązania" z wyodrębnieniem:

  • B.I.2. "Rezerwa na świadczenia emerytalne i podobne" - w postaci biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów (tworzone na podstawie art. 39 ust. 2 pkt 2 ustawy o rachunkowości), z podziałem na długoterminowe i krótkoterminowe,
  • B.I.3. "Pozostałe rezerwy" - tj. rezerwy tworzone na podstawie art. 35d ustawy o rachunkowości, a także rezerwy w postaci biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów tworzone na podstawie art. 39 ust. 2 pkt 2 tej ustawy (inne niż świadczenia emerytalne i podobne), z podziałem na długoterminowe i krótkoterminowe.

Wskazówki, jakie informacje można przedstawić w ustępie 1 pkt 11 dodatkowych informacji i objaśnień zawiera również Krajowy Standard Rachunkowości nr 6 "Rezerwy, bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów, zobowiązania warunkowe" (KSR nr 6). Stosownie do pkt 5.1 tego standardu, na informacje jakie jednostka ujawnia o rezerwach oraz biernych rozliczeniach międzyokresowych kosztów wykazywanych w bilansie w pozycji B.I składają się informacje dotyczące: celu ich utworzenia, stanu na początek okresu, dodatkowych rezerw utworzonych w ciągu okresu (łącznie ze zwiększeniami dotychczasowych rezerw), kwot wykorzystanych w ciągu okresu (rozliczonych z zobowiązaniami), kwot niewykorzystanych, rozwiązanych w ciągu okresu, stanu na koniec okresu.

KSR nr 6 zaleca również w pkt 5.2, aby do każdej grupy rezerw oraz biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów lub ich istotnych składowych jednostka ujawniła:

  • krótki opis charakteru obowiązku (zobowiązania) oraz oczekiwanych terminów wynikających z nich wypływów korzyści ekonomicznych,
  • informacje o wszelkich istotnych niepewnościach co do kwoty i terminu wystąpienia tych wypływów,
  • główne założenia, jeżeli jest to zasadne, dotyczące przyszłych zdarzeń, które zostały uwzględnione przy szacowaniu rezerwy,
  • kwotę wszelkiego zakładanego zwrotu składnika aktywów, w tym ujętą w bilansie.

Powyższe informacje można przedstawić w nocie w formie tabeli, w sposób przedstawiony na przykładzie.

Przykład

I. Założenia:

  1. Jednostka produkcyjna prowadzi ewidencję kosztów na kontach zespołu 4 i 5 oraz tworzy rezerwy na niewykorzystane urlopy pracowników produkcyjnych i na naprawy gwarancyjne (udziela gwarancji na 24 miesiące na swoje produkty).
  2. Na dzień bilansowy 31 grudnia 2022 r. jednostka utworzyła rezerwę na niewykorzystane urlopy w wysokości: 65.400 zł, zapisem: Wn konto 50, Ma konto 64-1. W kwocie rezerwy uwzględniła obciążenia składkowe (tj. składki ZUS w części stanowiącej koszt pracodawcy). Są to rezerwy krótkoterminowe, gdyż pracownicy powinni wykorzystać zaległe urlopy w ciągu kilku pierwszych miesięcy kolejnego roku obrotowego. W trakcie 2023 r. pracownicy wykorzystali zaległe urlopy wypoczynkowe, a jednostka wypłaciła należne im z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości: 62.800 zł. Na dzień 31 grudnia 2023 r. jednostka dokonała następujących operacji:
    a) rozwiązała rezerwę do wysokości poniesionych kosztów: 62.800 zł,
    b) rozwiązała niewykorzystaną rezerwę: 65.400 zł - 62.800 zł = 2.600 zł,
    c) utworzyła nową rezerwę na niewykorzystane urlopy: 34.600 zł.
  3. Na dzień bilansowy 31 grudnia 2022 r. stan rezerw krótkoterminowych na naprawy gwarancyjne wynosił: 15.000 zł, które ujęto zapisem: Wn konto 52-7, Ma konto 64-1. W grudniu 2023 r. jednostka dokonała następujących operacji:
    a) rozwiązała rezerwę do wysokości poniesionych kosztów napraw: 12.500 zł,
    b) rozwiązała rezerwę z upływem okresu gwarancji: 2.500 zł,
    c) utworzyła rezerwę krótkoterminową na naprawy gwarancyjne: 11.000 zł.
  4. W grudniu 2023 r. jednostka utworzyła rezerwę na skutki toczącego się w 2023 r. postępowania sądowego wobec spółki "XYZ" w oszacowanej wysokości: 100.000 zł. Jednostka zakwalifikowała tę rezerwę do długoterminowych, gdyż przewiduje, że rozstrzygnięcie sprawy nie nastąpi w 2024 r.
  5. Zgodnie z polityką rachunkowości jednostki informację dodatkową do sprawozdania finansowego jednostka sporządza według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości. Dane o stanie rezerw według celu ich utworzenia na początek roku obrotowego, zwiększeniach, wykorzystaniu, rozwiązaniu i stanie końcowym przedstawiła w nocie w formie tabeli.

II. Fragment informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2023 r.:

Nota 17 Rezerwy na koszty i zobowiązania

Wyszczególnienie Stan na początek roku obrotowego Zwiększenia Zmniejszenia Stan na koniec roku obrotowego (2 + 3 - 6)
wykorzystanie (rozliczone z zobowiązaniami) rozwiązanie (uznanie rezerwy za zbędną) razem (4 + 5)
1 2 3 4 5 6 7
1. Rezerwy długoterminowe
0 100.000 0 0 0 100.000
  - na pozostałe koszty
0 100.000 0 0 0 100.000
2. Rezerwy krótkoterminowe
80.400 45.600 75.300 5.100 80.400 45.600
  - na świadczenia emerytalne i podobne
65.400 34.600 62.800 2.600 65.400 34.600
  - na pozostałe koszty
15.000 11.000 12.500 2.500 15.000 11.000
Razem 80.400 145.600 75.300 5.100 80.400 145.600

Zwracamy uwagę, iż w odniesieniu do rezerw podział na długoterminowe oraz krótkoterminowe oznacza, że do długoterminowych kwalifikuje się te z nich, które staną się zobowiązaniem później niż 12 miesięcy od dnia bilansowego. Z kolei za krótkoterminowe przyjmuje się te z nich (tj. ich całość lub część), których wykorzystanie, czyli zamiana na zobowiązanie, nastąpi w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego. Podobny podział, na długoterminowe i krótkoterminowe, wskazane jest przyjąć w informacji uzupełniającej do bilansu, dotyczącej przedstawienia danych o stanie rezerw według celu ich utworzenia na początek roku obrotowego, zwiększeniach, wykorzystaniu, rozwiązaniu i stanie końcowym.

Wartości stanu rezerw wykazywanych w ustępie 1 pkt 11 dodatkowych informacji i objaśnień powinny odpowiadać pozycji pasywów bilansu "Rezerwy na zobowiązania". Przy czym pozycja pasywów bilansu B.I. "Rezerwy na zobowiązania", w osobnym wierszu B.I.1 wyróżnia rezerwę z tytułu odroczonego podatku dochodowego. Zazwyczaj w praktyce oddziela się rezerwę na odroczony podatek dochodowy od pozostałych rezerw. Utworzoną rezerwę na odroczony podatek dochodowy prezentuje się razem z aktywami z tego samego tytułu, jeśli jednostka jest zobowiązana do ich tworzenia.

Powyższe informacje można przedstawić w nocie w formie tabeli, w sposób przedstawiony na przykładzie.

Przykład

I. Założenia:

  1. Spółka z o.o. w grudniu 2022 r. przyjęła do używania maszynę produkcyjną o wartości początkowej: 240.000 zł. Zakup tej maszyny został w 50% sfinansowany z bezzwrotnej dotacji.
  2. Przyjęty dla celów bilansowych okres ekonomicznej użyteczności środka trwałego wynosi: 10 lat, w związku z tym stopa amortyzacji bilansowej wynosi: 10%. Roczny odpis amortyzacyjny wynosi więc: 240.000 zł × 10% = 24.000 zł, a miesięczny odpis amortyzacyjny wynosi: 24.000 zł : 12 m-cy = 2.000 zł.
  3. Dla celów podatkowych stawka amortyzacji wynosi 20%. Roczny odpis amortyzacyjny wynosi więc: 240.000 zł × 20% = 48.000 zł, a miesięczny odpis amortyzacyjny wynosi: 48.000 zł : 12 m-cy = 4.000 zł, z tego:
    a) 2.000 zł (tj. 4.000 zł × 50%) nie stanowi kosztu uzyskania przychodów, gdyż dotyczy tej części wartości środka trwałego, która została pokryta dotacją,
    b) 2.000 zł (tj. 4.000 zł × 50%) stanowi koszt uzyskania przychodów, gdyż dotyczy tej części wartości środka trwałego, która została sfinansowana z własnych środków.
  4. Amortyzację bilansową i podatkową spółka rozpoczęła w styczniu 2023 r.

II. Ustalenie odroczonego podatku dochodowego za 2023 r.:

Stan na dzień bilansowy Wartość początkowa środka trwałego (zł) Amortyzacja narastająco (zł) Wartość netto środka trwałego na dzień bilansowy (zł)
Bilansowa (10%) Podatkowa (20%) Bilansowa Podatkowa
1 2 3 4 5 6
2023 r. 240.000 24.000 48.000 216.000 192.000
Różnica pomiędzy wartością bilansową a wartością podatkową (zł) Rezerwa z tytułu podatku odroczonego (zł)
Ogółem Przejściowa (50%) Trwała (50%)
7 8 9 10
24.000 12.000 12.000 2.280

III. Fragment informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2023 r.:

Nota 18 Odroczony podatek dochodowy

Wyszczególnienie Rezerwy na odroczony podatek dochodowy Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
odniesione na wynik finansowy odniesione na kapitał (fundusz własny) odniesione na wynik finansowy w tym: odpisy aktualizujące aktywa odniesione na kapitał (fundusz własny) w tym: odpisy aktualizujące aktywa
1 2 3 4 5 6 7
1. Stan na początek roku obrotowego, w tym:
0
    - z tytułu strat podatkowych
2. Zwiększenia, w tym:
2.280
  - z tytułu strat podatkowych
3. Zmniejszenia, w tym:
  - z tytułu strat podatkowych
4. Stan na koniec roku obrotowego, w tym:
2.280
  -  z tytułu strat podatkowych

12) podział zobowiązań długoterminowych według pozycji bilansu o pozostałym od dnia bilansowego, przewidywanym umową, okresie spłaty:

a) do 1 roku,

b) powyżej 1 roku do 3 lat,

c) powyżej 3 do 5 lat,

d) powyżej 5 lat

W tej części dodatkowych informacji i objaśnień wykazuje się informacje dotyczące zobowiązań długoterminowych według pozycji bilansu. Z treści tej pozycji wynika co prawda, że ujawnia się tu zobowiązania długoterminowe, jednak w strukturze tych zobowiązań wskazano, iż należy wykazać tutaj również zobowiązania do 1 roku (por. ustęp 1 pkt 12 lit. a), zaliczane w rachunkowości do zobowiązań krótkoterminowych. Wątpliwości dotyczą również wykazywania w tej pozycji zobowiązań z tytułu dostaw i usług, które zawsze są zaliczane do zobowiązań krótkoterminowych.

Naszym zdaniem najlepiej przyjąć zasadę, iż w ustępie 1 pkt 12 dodatkowych informacji i objaśnień ujawnia się wszystkie zobowiązania jednostki, tj. zarówno krótkoterminowe, jak i długoterminowe, z podziałem na okresy wymagalności i wskazaniem ich stanu na początek roku obrotowego (BO) i na koniec roku obrotowego (BZ). Stany zobowiązań powinny wynikać z analizy sald kont rozrachunkowych oraz terminów spłaty poszczególnych tytułów zobowiązań na dzień bilansowy. W tej części można wykazać zaliczane w bilansie do zobowiązań stany funduszy specjalnych (w tym ZFŚS), jeżeli jest ich kilka, a ich wysokość jest w ocenie jednostki znacząca. Dane te można przedstawić w nocie w formie tabeli.

Nota 19 Zobowiązania według okresów wymagalności

Wyszczególnienie Okres wymagalności Razem
do 1 roku powyżej 1 roku do 3 lat powyżej 3 lat do 5 lat powyżej 5 lat
Stan na
BO BZ BO BZ BO BZ BO BZ BO BZ
1 2 3 4 5 6 7 8 9 (2 + 4 + 6 + 8) (3 + 5 + 7 + 9)
1. Zobowiązania wobec jednostek powiązanych
  - z tytułu dostaw i usług
  - inne
2. Zobowiązania wobec pozostałych jednostek, w których jednostka posiada zaangażowanie w kapitale
  - z tytułu dostaw i usług
  - inne
3.  Zobowiązania wobec pozostałych jednostek
  - kredyty i pożyczki
  - z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych
  - inne zobowiązania finansowe
  - z tytułu dostaw i usług
  -  zaliczki otrzymane na dostawy i usługi
  - zobowiązania wekslowe
  - z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz innych tytułów publicznoprawnych
  - z tytułu wynagrodzeń
  - inne
4. Fundusze specjalne
  - zakładowy fundusz świadczeń socjalnych
  - inne
Razem

13) łączną kwotę zobowiązań zabezpieczonych na majątku jednostki ze wskazaniem charakteru i formy tych zabezpieczeń

W tej części dodatkowych informacji i objaśnień prezentuje się zobowiązania wobec wierzycieli zabezpieczone na ich rzecz na aktywach jednostki, w tym m.in. na podstawie hipoteki, przewłaszczenia na zabezpieczenie, zastawu, przekazania im weksla. Najczęściej dotyczy to zabezpieczenia zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz zobowiązań podatkowych. W przypadku weksli niezawierających oznaczonej kwoty (in blanco) wskazane jest podanie ich liczby i ogólnej kwoty zobowiązań, które zabezpieczają.

W tym samym miejscu można zaprezentować także zobowiązania warunkowe, które zostały zabezpieczone na majątku jednostki, wraz ze wskazaniem charakteru i formy tych zabezpieczeń. Informacje te można przedstawić w nocie w formie tabeli. Jeśli jednostka sporządzająca dodatkowe informacje i objaśnienia według załącznika nr 1 przedstawi zobowiązania warunkowe zabezpieczone na majątku w ustępie 1 pkt 13, to nie przedstawia ich w ustępie 1 pkt 16 tej informacji.

Informacje podane w tej pozycji mają wskazać na ograniczenia jednostki w dysponowaniu aktywami trwałymi lub obrotowymi. Dane wskazane w tej części dodatkowych informacji i objaśnień można ujawnić w nocie w formie tabeli, w sposób przedstawiony na poniższym przykładzie, który został opracowany na podstawie przykładu 12, dotyczącego przewłaszczenia środków trwałych na zabezpieczenie spłaty kredytu, zamieszczonego w KSR nr 6.

Przykład

I. Założenia

  1. Spółka "A" w 2022 r. w ramach umowy kredytowej podpisała umowę warunkową przewłaszczenia środków trwałych, których wartość rynkowa brutto według wyceny banku na dzień podpisania umowy wynosiła: 53.000 zł, co miało stanowić zabezpieczenie spłaty rat kapitałowych oraz ewentualnych niespłaconych odsetek. Spółka "A" wykorzystała kredyt w wysokości: 50.000 zł oraz dokonywała początkowo terminowych spłat rat kapitałowych. Odsetki od kredytu w kwocie: 4.000 zł bank potrącał z rachunku bieżącego jednostki. Na dzień bilansowy przed przekwalifikowaniem kredytu na kredyt przeterminowany odsetki były spłacone w całości, a wartość kredytu na ten dzień wynosiła: 20.000 zł. Umorzenie środków trwałych, stanowiących zabezpieczenie, wynosiło: 11.000 zł.
  2. W 2023 r. w wyniku utraty płynności finansowej spółka "A" zaprzestała spłaty kredytu oraz odsetek. Bank, zgodnie z umową przewłaszczenia, zażądał wydania środków trwałych. W tym dniu zadłużenie spółki "A" wobec banku wynosiło: 20.000 zł z tytułu niespłaconych rat kredytu oraz 9.500 zł z tytułu niespłaconych odsetek od kredytu przeterminowanego. Wartość początkowa wydanych bankowi środków trwałych wynosiła: 75.000 zł, a ich dotychczasowe umorzenie na dzień wydania wynosiło: 13.000 zł. W dniu przejęcia aktywów przez bank ich wycena rynkowa nie zmieniła się.
  3. W przykładzie pominięto kwestie podatku od towarów i usług.
  4. Spółka "A" ujawnia istnienie zobowiązania warunkowego, gdyż:
    a) istnieje możliwy obowiązek wydania w przyszłości składników aktywów, jeżeli jednostka zaprzestanie spłaty zobowiązania z tytułu kredytu,
    b) prawdopodobieństwo konieczności wywiązania się z możliwego obowiązku nie jest znikome.

II. Fragment informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2023 r.:

Nota nr 20 Wykaz zobowiązań zabezpieczonych na majątku

Wyszczególnienie Kwota zobowiązania Kwota zabezpieczenia
ogółem w tym na aktywach trwałych
na początek roku obrotowego na koniec roku obrotowego na początek roku obrotowego na koniec roku obrotowego na początek roku obrotowego na koniec roku obrotowego
1 2 3 4 5 6 7
Przewłaszczenie na zabezpieczenie 0 20.000 zł 0 53.000 zł 0 53.000 zł
Razem 0 20.000 zł 0 53.000 zł 0 53.000 zł

14) wykaz istotnych pozycji czynnych i biernych rozliczeń międzyokresowych, w tym kwotę czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów stanowiących różnicę między wartością otrzymanych finansowych składników aktywów a zobowiązaniem zapłaty za nie

Jednostki prowadzące księgi rachunkowe dokonują czynnych i biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów na podstawie art. 39 ustawy o rachunkowości oraz rozliczeń międzyokresowych przychodów na podstawie art. 41 tej ustawy.

W tym punkcie dodatkowych informacji i objaśnień wykazuje się jedynie istotne pozycje rozliczeń międzyokresowych. Oznacza to, że nieistotne, drobne kwoty rozliczeń można tu pominąć. Ponadto nie jest wymagany podział na długoterminowe i krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe. W tej pozycji wymaga się zaprezentowania:

  • czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów (np. opłaconych z góry czynszów czy kosztów remontów środków trwałych) i rozliczeń międzyokresowych przychodów (np. przychodów z tytułu niezapadłych odsetek od lokat terminowych) - wykazywanych w aktywach bilansu w pozycji A.V.2. "Inne długoterminowe rozliczenia międzyokresowe" i B.IV. "Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe",
  • biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów (np. kosztów wykonania jeszcze niezakończonych długoterminowych umów o usługi, w tym budowlane, jeżeli zarachowane koszty wytworzenia uznanych za przychód usług są wyższe od kosztów wytworzenia rzeczywiście poniesionych) i rozliczeń międzyokresowych przychodów - wykazywanych w pasywach bilansu w pozycji B.IV. "Rozliczenia międzyokresowe".

Powyższe informacje można wykazać w notach w formie tabel (por. noty 21 i 22).

Należy pamiętać, iż w kwocie czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów uwzględnia się różnicę między wartością otrzymanych finansowych składników aktywów a zobowiązaniem zapłaty za nie. Chodzi tu o sytuację, gdy kwota środków pieniężnych z tytułu zaciągniętych kredytów, pożyczek lub za wyemitowanie papierów dłużnych jest niższa od kwoty nominalnej zobowiązania do ich spłaty. Jednostka otrzymuje środki z ww. tytułów po potrąceniu o naliczone z góry prowizje, odsetki lub skonta. Kwotę tej różnicy ujmuje się najczęściej na koncie 65 "Pozostałe rozliczenia międzyokresowe" i odpisuje sukcesywnie w koszty finansowe.

W ustępie 1 pkt 14 dodatkowych informacji i objaśnień nie wskazuje się aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego (wykazywanych w aktywach bilansu w pozycji A.V.1 - jako długoterminowe rozliczenia międzyokresowe) oraz biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów o charakterze rezerw (wykazywanych w pozycji B.I pasywów bilansu). Zagadnienia te objaśniają noty 18 i 17. Natomiast zaliczki otrzymane na poczet przyszłych dostaw odniesione na konto 84 wykazuje się jako zobowiązania w pozycji B.III.3 lit. e) pasywów bilansu (por. notę 19).

Nota 21 Czynne rozliczenia międzyokresowe

Wyszczególnienie Stan na początek roku obrotowego Zwiększenia Zmniejszenia Stan na koniec roku obrotowego
(2 + 3 - 4)
1 2 3 4 5
1. Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów, w tym:

2. Czynne rozliczenia międzyokresowe przychodów, w tym:

Nota 22 Rozliczenia międzyokresowe przychodów

Wyszczególnienie Stan na początek roku obrotowego Zwiększenia Zmniejszenia Stan na koniec roku obrotowego
(2 + 3 - 4)
1 2 3 4 5
1. Ujemna wartość firmy
2. Darowizna środków trwałych, środków trwałych w budowie oraz wartości niematerialnych i prawnych
3. Dotacje na sfinansowanie środków trwałych, środków trwałych w budowie oraz prac rozwojowych
4. Otrzymane lub należne środki z tytułu świadczeń, których wykonanie nastąpi w przyszłości
5. Pozostałe
Razem

15) w przypadku gdy składnik aktywów lub pasywów jest wykazywany w więcej niż jednej pozycji bilansu, jego powiązanie między tymi pozycjami; dotyczy to w szczególności podziału należności i zobowiązań na część długoterminową i krótkoterminową

W tym punkcie dodatkowych informacji i objaśnień wykazuje się powiązania pozycji bilansu w szczególności w odniesieniu do należności, zobowiązań, rezerw czy rozliczeń międzyokresowych. Nie ma potrzeby wypełniania tej pozycji w odniesieniu do należności i zobowiązań z tytułu dostaw i usług gdyż w każdym przypadku są one kwalifikowane do krótkoterminowych (por. art. 3 ust. 1 pkt 18 lit. c i pkt 22 ustawy o rachunkowości). w pozycji tej nie ma również potrzeby ujawniania informacji o należnościach, zobowiązaniach, rezerwach i rozliczeniach międzyokresowych, jeżeli zostały one ujawnione w ustępie 1 pkt 7, 11, 12 oraz 14 dodatkowych informacji i objaśnień.

Dane wykazywane w tej części dodatkowych informacji i objaśnień można zaprezentować w notach w formie tabel, w sposób przedstawiony na przykładach.

Przykład

I. Założenia:

  1. Jednostka "X" w 2023 r. udzieliła jednostce "Y" (niebędącej jednostką powiązaną) pożyczki na 3 lata w kwocie: 90.000 zł, płatną w trzech ratach wraz z odsetkami w terminie do 30 września odpowiednio w 2024 r., 2025 r. i 2026 r. Odsetki naliczone na dzień bilansowy wynosiły: 850 zł.
  2. W aktywach bilansu sporządzonego na 31 grudnia 2023 r. według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości, jako inwestycje krótkoterminowe, w pozycji B.III.1 lit. b) jednostka "X" wykazała tylko tę część pożyczki, której spłata nastąpi do 31 grudnia 2024 r. (czyli kwotę: 30.850 zł). Natomiast jako inwestycje długoterminowe, w pozycji A.IV.3 lit. c) wykazała część pożyczki przypadającą do spłaty w terminie przekraczającym 12 miesięcy, licząc od dnia bilansowego, tzn. w 2025 r. i 2026 r. (czyli kwotę: 60.000 zł).

II. Fragment informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2023 r.:

Nota 23 Składniki aktywów wykazywane w więcej niż jednej pozycji bilansu - powiązania

Wyszczególnienie Numer konta księgowego Kwota Pozycja w bilansie Kwota
1 2 3 4 5
1. Należności od pozostałych jednostek z tytułu udzielonej pożyczki
24-0/1 90.850 A.IV.3 lit. c) 60.000
B.III.1 lit. b) 30.850
Razem 90.850 90.850

Przykład

I. Założenia:

Na podstawie danych z poprzedniego przykładu, przy założeniu, że jednostka "Y" w pasywach bilansu sporządzonego na 31 grudnia 2023 r. według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości, jako zobowiązania krótkoterminowe wobec pozostałych jednostek, w pozycji B.III.3 lit. a) wykazała kwotę: 30.850 zł, a jako zobowiązania długoterminowe wobec pozostałych jednostek, w pozycji B.II.3 lit. a) wykazała kwotę: 60.000 zł.

II. Fragment informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2023 r.:

Nota 24 Składniki pasywów wykazywane w więcej niż jednej pozycji bilansu - powiązania

Wyszczególnienie Numer konta księgowego Kwota Pozycja w bilansie Kwota
1 2 3 4 5
1. Zobowiązania wobec pozostałych jednostek z tytułu zaciągniętej pożyczki
24-0/1 90.850 B.II.3 lit. a) 60.000
B.III.3 lit. a) 30.850
Razem 90.850 90.850

16) łączną kwotę zobowiązań warunkowych, w tym również udzielonych przez jednostkę gwarancji i poręczeń, także wekslowych, niewykazanych w bilansie, ze wskazaniem zobowiązań zabezpieczonych na majątku jednostki oraz charakteru i formy tych zabezpieczeń; odrębnie należy wykazać informacje dotyczące zobowiązań warunkowych w zakresie emerytur i podobnych świadczeń oraz wobec jednostek powiązanych lub stowarzyszonych

Przez zobowiązania warunkowe rozumie się obowiązek wykonania świadczeń, których powstanie jest uzależnione od zaistnienia określonych zdarzeń (por. art. 3 ust. 1 pkt 28 ustawy o rachunkowości). Wśród zobowiązań warunkowych można wymienić zawarte, a niewykonane umowy, nieuznane przez jednostkę roszczenia skierowane przez kontrahentów na drogę postępowania sądowego, np. z tytułu nieuznanych reklamacji, udzielone gwarancje i poręczenia, w tym również wekslowe. Szczegółowe zasady ujęcia, wyceny i prezentacji w sprawozdaniu finansowym zobowiązań warunkowych przedstawia KSR nr 6. Zobowiązania, jak długo mają charakter warunkowych, nie są ujmowane w bilansie oraz w rachunku zysków i strat. Według pkt 5.3 KSR nr 6 jednostka ujawnia informacje o stanie zobowiązań warunkowych na dzień bilansowy w informacji dodatkowej, jeżeli możliwość wypływu środków z tytułu wypełnienia obowiązku nie jest znikoma. W razie gdy prawdopodobieństwo powstania (wypływu) środków jest znikome, nie powstaje obowiązek ujawnienia w sprawozdaniu finansowym zobowiązania warunkowego. Do każdego tego rodzaju zobowiązania warunkowego jednostka podaje krótki opis charakteru zobowiązania warunkowego oraz ujawnia: szacunkową kwotę jego skutków finansowych, przesłanki świadczące o istnieniu niepewności co do kwoty lub terminu wypływu środków oraz możliwości uzyskania zwrotów. Jeśli rezerwa i zobowiązanie warunkowe wynikają z tych samych okoliczności, jednostka ujawnia informacje w sposób odzwierciedlający powiązanie między rezerwą i zobowiązaniem warunkowym. Jednostka zaprzestaje ujawniać zobowiązania warunkowe w razie: utworzenia rezerw po ponownym zweryfikowaniu kryteriów, powstania zobowiązania wynikającego z okoliczności, dla których ujawniono zobowiązanie warunkowe lub ustania obecnego lub możliwego obowiązku. Jeżeli jakakolwiek z wymaganych informacji zobowiązań warunkowych nie została ujawniona z uwagi na to, że ze względów praktycznych okazało się to niewykonalne, to o fakcie tym należy poinformować w informacji dodatkowej.

Wynikające z ewidencji pozabilansowej zobowiązania warunkowe można przedstawić w nocie w formie tabeli, w sposób przedstawiony na przykładzie.

Przykład

I. Założenia:

  1. Jednostka "Alfa" w 2023 r. otrzymała weksel obcy wystawiony przez odbiorcę swoich towarów, opiewający na kwotę: 60.000 zł z terminem płatności 30 czerwca 2024 r. i ujęła go w księgach po stronie Wn konta 14 "Krótkoterminowe aktywa finansowe".
  2. W związku z pogorszeniem sytuacji finansowej, jednostka "Alfa" zaproponowała dostawcy "ABC", wobec którego posiada zobowiązania, przejęcie (indos) weksla obcego. Strony wspólnie ustaliły, że kompensata zobowiązania nastąpi w dacie przekazania weksla, czyli 8 grudnia 2023 r., a kwota dyskonta wynosi: 5.400 zł.
  3. W grudniu 2023 r. jednostka "Alfa" ujęła w ewidencji pozabilansowej na koncie 29-1 "Zobowiązania warunkowe" kwotę zobowiązania warunkowego z tytułu indosowania weksla obcego. Kwotę tego zobowiązania ujawniła również w ustępie 1 pkt 16 dodatkowych informacji i objaśnień (w nocie w formie tabeli) do sprawozdania finansowego za 2023 r. sporządzanego według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości.

II. Fragment informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2023 r.:

Nota 25 Wykaz zobowiązań warunkowych

Nota 25 Wykaz zobowiązań warunkowych

Zwracamy uwagę, że w tym punkcie dodatkowych informacji i objaśnień jednostki ujawniają również łączną kwotę zobowiązań zabezpieczonych na majątku jednostki wraz ze wskazaniem charakteru i formy tych zabezpieczeń. Najczęściej dotyczy to zabezpieczenia zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz zobowiązań podatkowych. Dane te można przedstawić w nocie w formie tabeli.

Nota 26 Wykaz zobowiązań warunkowych zabezpieczonych na majątku

Wyszczególnienie Kwota zobowiązania Kwota zabezpieczenia
ogółem w tym na aktywach trwałych
na początek roku obrotowego na koniec roku obrotowego na początek roku obrotowego na koniec roku obrotowego na początek roku obrotowego na koniec roku obrotowego
1 2 3 4 5 6 7





Razem

Jeżeli jednostka sporządzająca dodatkowe informacje i objaśnienia według załącznika nr 1 przedstawi zobowiązania warunkowe zabezpieczone na majątku w ustępie 1 pkt 13 dodatkowych informacji i objaśnień, to nie przedstawia ich w nocie 26.

17) w przypadku gdy składniki aktywów niebędące instrumentami finansowymi są wyceniane według wartości godziwej:

a) istotne założenia przyjęte do ustalenia wartości godziwej, w przypadku gdy dane przyjęte do ustalenia tej wartości nie pochodzą z aktywnego rynku,

b) dla każdej kategorii składnika aktywów niebędącego instrumentem finansowym - wartość godziwą wykazaną w bilansie, jak również odpowiednio skutki przeszacowania zaliczone do przychodów lub kosztów finansowych lub odniesione na kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny w okresie sprawozdawczym,

c) tabelę zmian w kapitale (funduszu) z aktualizacji wyceny obejmującą stan kapitału (funduszu) na początek i koniec okresu sprawozdawczego oraz jego zwiększenia i zmniejszenia w ciągu roku obrotowego.

Do aktywów niebędących instrumentami finansowymi, które mogą być wyceniane w wartości godziwej, kwalifikuje się: nieruchomości oraz wartości niematerialne i prawne zaliczane do inwestycji, akcje i udziały w jednostkach podporządkowanych oraz inne inwestycje niemające charakteru aktywów finansowych (np. metale szlachetne), jeśli do ich wyceny zastosowano wartość godziwą.

Powyższe informacje można zaprezentować w notach w formie tabel.

Nota 27 Składniki aktywów niebędące instrumentami finansowymi wyceniane według wartości godziwej

Tytuł
(składnik aktywów niebędący instrumentem finansowym)
Wartość godziwa składnika wykazana w bilansie Skutki przeszacowania wpływające w danym okresie sprawozdawczym na Uwagi
wynik finansowy kapitał z aktualizacji
przychody finansowe koszty finansowe zwiększenie zmniejszenie
1 2 3 4 5 6 7


Razem

Nota 28 Zmiany w stanie kapitału (funduszu) z aktualizacji wyceny aktywów niebędących instrumentami finansowymi wycenianych według wartości godziwej

Wyszczególnienie

Wartość kapitału (funduszu) na początek roku obrotowego Zwiększenia Zmniejszenia Wartość kapitału (funduszu) na koniec roku obrotowego
(2 + 3 - 4)
1 2 3 4 5


Razem

17a) informacje o dochodach z tytułu ukrytych zysków w rozumieniu art. 28m ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - w przypadku podatników opodatkowanych ryczałtem od dochodów spółek

W tym punkcie dodatkowych informacji i objaśnień jednostki, które wybrały opodatkowanie ryczałtem od dochodów spółek zobowiązane są ujawnić informacje o wysokości ukrytych zysków w rozumieniu art. 28m ust. 1 pkt 2 updop.

Przez ukryte zyski w myśl art. 28m ust. 1 pkt 3 updop, rozumie się świadczenia pieniężne, niepieniężne, odpłatne, nieodpłatne lub częściowo odpłatne, wykonane w związku z prawem do udziału w zysku, inne niż podzielony zysk, których beneficjentem, bezpośrednio lub pośrednio, jest udziałowiec, akcjonariusz albo wspólnik lub podmiot powiązany bezpośrednio lub pośrednio z podatnikiem lub z tym udziałowcem, akcjonariuszem albo wspólnikiem.

Dane wykazywane w tej części dodatkowych informacji i objaśnień można ujawnić w nocie formie tabeli, w sposób przedstawiony na przykładzie.

Przykład

I. Założenia:

  1. W 2023 r. spółka z o.o. "X" opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek (tzw. estońskim CIT) udzieliła udziałowcowi pożyczki w formie pieniężnej w wysokości: 100.000 zł. Powstał zatem dochód z tytułu ukrytych zysków (w kwocie kapitału udzielonej pożyczki).
  2. Spółka "X" kwotę udzielonej udziałowcowi pożyczki ujęła na koncie 24-0/1 "Udzielone pożyczki". Kwotę tej pożyczki ujęła również w ustępie 1 pkt 17a) dodatkowych informacji i objaśnień (w nocie w formie tabeli) do sprawozdania finansowego za 2023 r. sporządzanego według załącznika nr 1 do ustawy o rachunkowości.

II. Fragment informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2023 r.:

Nota 29 Informacja o dochodach z tytułu ukrytych zysków

Wyszczególnienie Kwota
1 2
1. Kwota pożyczki (kredytu) udzielonej przez podatnika udziałowcowi, akcjonariuszowi albo wspólnikowi, w tym za pośrednictwem tworzonych z zysku funduszy, lub podmiotowi powiązanemu z udziałowcem, akcjonariuszem lub wspólnikiem oraz odsetki, prowizje, wynagrodzenia i opłaty od pożyczki (kredytu) udzielonej przez te podmioty podatnikowi
100.000
2. Świadczenia wykonane na rzecz fundacji prywatnej lub rodzinnej, podmiotu równoważnego takiej fundacji lub przedsiębiorstwa prowadzonego przez taką fundację albo taki podmiot, lub na rzecz beneficjentów takiej fundacji lub takiego podmiotu
3. Świadczenia wykonane na rzecz trustu lub innego podmiotu albo stosunku prawnego o charakterze powierniczym
4. Nadwyżka wartości rynkowej transakcji określona zgodnie z art. 11c updop ponad ustaloną cenę tej transakcji
5. Nadwyżka zwróconej kwoty dopłaty, wniesionej do spółki zgodnie z odrębnymi przepisami, ponad kwotę wniesionej dopłaty
6. Wypłacone z zysku wynagrodzenie z tytułu umorzenia udziału (akcji), ze zmniejszenia wartości udziału (akcji), z wystąpienia wspólnika ze spółki, ze zmniejszenia udziału kapitałowego wspólnika w spółce
7. Równowartość zysku przeznaczonego na podwyższenie kapitału zakładowego
8. Darowizny, w tym prezenty i ofiary wszelkiego rodzaju
9. Wydatki na reprezentację
10. Dopłaty wypłacone w przypadku połączenia lub podziału podmiotów
11. Odsetki od udziału kapitałowego, wypłacane na rzecz wspólnika przez spółkę
12. Zysk przeznaczony na uzupełnienie udziału kapitałowego wspólnika spółki
13. Świadczenia pieniężne i niepieniężne wypłacone w przypadku zmniejszenia udziału kapitałowego wspólnika w spółce
14. Inne
Razem 100.000

18) środki pieniężne zgromadzone na rachunku VAT, o którym mowa w:

a) art. 62a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe,

b) art. 3b ust. 1 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych.

W tej pozycji dodatkowych informacji i objaśnień ujawnia się informacje o wartości środków zgromadzonych na rachunku VAT. Ujawnienie to jest uszczegółowieniem informacji liczbowych wykazanych w aktywach bilansu w pozycji B.III.1 lit. c) w zakresie rodzaju posiadanych przez jednostkę środków pieniężnych. Dane te można przedstawić w nocie w formie tabeli.

Nota 30 Środki pieniężne zgromadzone na rachunku VAT

Wyszczególnienie Kwota
1 2
1. Środki pieniężne zgromadzone na rachunku VAT, o którym mowa w art. 62a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
2. Środki pieniężne zgromadzone na rachunku VAT, o którym mowa w art. 3b ust. 1 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych

19) liczbę akcji obejmowanych przez akcjonariuszy w prostej spółce akcyjnej w zamian za wkłady niepieniężne, których przedmiotem jest prawo niezbywalne lub świadczenie pracy lub usług

W tej pozycji dodatkowych informacji i objaśnień prosta spółka akcyjna (P.S.A.) ujawnia liczbę akcji obejmowanych przez akcjonariuszy w zamian za wkłady niepieniężne, których przedmiotem jest prawo niezbywalne lub świadczenie pracy lub usług.

W świetle art. 3002 K.s.h. w P.S.A., akcje są obejmowane w zamian za wkłady pieniężne lub niepieniężne. Wkładem niepieniężnym na pokrycie akcji może być wszelki wkład mający wartość majątkową, w tym m.in. świadczenie pracy lub usług. Co istotne, w P.S.A. akcje nie posiadają wartości nominalnej, nie stanowią części kapitału akcyjnego i są niepodzielne. Dane te można przedstawić w nocie w formie tabeli.

Nota 31 Liczba akcji obejmowanych przez akcjonariuszy w prostej spółce akcyjnej w zamian za wkłady niepieniężne

Akcjonariusz obejmujący akcje za wkład niepieniężny Rodzaj wkładu Liczba akcji
1 2 3


 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.PoradnikKsiegowego.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Terminarz

czerwiec 2024
PN WT ŚR CZ PT SO ND
2
4
6
8
9
11
13
15
16
18
19
22
23
26
27
29
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Zasady rachunkowości w jednostkach i zakładach budżetowych
Rachunkowość finansowa, budżetowa, w przykładach liczbowych ...
Vademecum Podatnika - podstawowe informacje dotyczące podatków
Przydatne linki
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • dopasowania reklam w serwisach społecznościowych,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych oraz do śledzenia użytkowników, kliknięć i konwersji wyświetlanych reklam.
Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych
  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - dopasowania reklam w serwisach społecznościowych,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych oraz do śledzenia użytkowników, kliknięć i konwersji wyświetlanych reklam w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.
W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.