vademecum księgowego, prowadzenie ksiąg rachunkowych, księgi podatkowe
lupa
A A A

Inwentaryzacja aktywów i pasywów w 2017 r. - Dodatek nr 13 do Zeszytów Metodycznych Rachunkowości nr 20 (452) z dnia 20.10.2017

Ustalenie i rozliczenie różnic inwentaryzacyjnych

Termin rozliczenia różnic inwentaryzacyjnych w księgach

Różnice inwentaryzacyjne powinny być zaksięgowane w terminie umożliwiającym wykazanie w sprawozdaniu finansowym rzeczywistego stanu aktywów i pasywów. Oznacza to, że różnice inwentaryzacyjne wynikające z inwentaryzacji rocznej oraz ich rozliczenie należy ująć w księgach rachunkowych roku, którego dotyczą. Jak bowiem wynika z przepisów ustawy o rachunkowości, przeprowadzenie i wyniki inwentaryzacji wymagają odpowiedniego udokumentowania i powiązania z zapisami ksiąg rachunkowych (por. art. 27 ust. 1 tej ustawy). Ponadto ujawnione w toku inwentaryzacji różnice między stanem rzeczywistym a stanem wykazanym w księgach rachunkowych podlegają wyjaśnieniu i rozliczeniu w księgach rachunkowych tego roku obrotowego, na który przypadał termin inwentaryzacji (por. art. 27 ust. 2 ustawy o rachunkowości). Oznacza to, że wyniki inwentaryzacji przeprowadzonej w 2017 r. podlegają rozliczeniu w księgach 2017 r.

Ewidencja ilościowych różnic inwentaryzacyjnych

Ustawa o rachunkowości nie narzuca jednostkom sposobu rozliczenia różnic inwentaryzacyjnych, sposobu oceny przyczyn ich powstania oraz zasad jakie mają stosować przy podejmowaniu decyzji co do pokrycia ich skutków finansowych. Należy to do uprawnień samej jednostki.

Różnice inwentaryzacyjne ilościowe mogą mieć postać:

  • niedoborów, kiedy stan rzeczywisty ustalony w drodze inwentaryzacji jest niższy od stanu wynikającego z ksiąg rachunkowych,
     
  • nadwyżek, kiedy stan rzeczywisty ustalony w drodze inwentaryzacji jest wyższy od stanu wynikającego z ksiąg rachunkowych.

Wszystkie różnice inwentaryzacyjne do czasu ich rozliczenia ujmuje się na koncie 24-1 "Rozliczenie niedoborów i nadwyżek", osobno ujmując niedobory i szkody oraz nadwyżki w ewidencji analitycznej do tego konta.

W księgach rachunkowych ujawnienie niedoboru ujmuje się zapisem:
      - Wn konto 24-1 "Rozliczenie niedoborów i nadwyżek"
         (w analityce: Rozliczenie niedoborów i szkód),
      - Ma odpowiednie konto składnika majątku.

Natomiast ujawnione nadwyżki wprowadza się do ksiąg rachunkowych, zapisem:

      - Wn odpowiednie konto składnika majątku,
      - Ma konto 24-1 "Rozliczenie niedoborów i nadwyżek"
         (w analityce: Rozliczenie nadwyżek).

Co ważne, na koniec roku obrotowego konto 24-1 "Rozliczenie niedoborów i nadwyżek" nie powinno wykazywać salda, ponieważ różnice inwentaryzacyjne należy rozliczyć razem z zamknięciem ksiąg za dany rok.

Ewidencję ilościowych różnic inwentaryzacyjnych po zatwierdzeniu sposobu ich ujęcia przez kierownika jednostki przedstawiono w poniższej tabeli.

Treść operacji Konto
Wn Ma
1. Niedobór uznany przez kierownika jednostki za powstały z przyczyn niezawinionych przez osobę odpowiedzialną materialnie
76-1 "Pozostałe koszty operacyjne" 24-1 "Rozliczenie niedoborów i nadwyżek"
2. Niedobór powstały w wyniku zdarzenia losowego
76-1 "Pozostałe koszty operacyjne" 24-1 "Rozliczenie niedoborów i nadwyżek"
3. Niedobór zawiniony bezsporny, w przypadku gdy pracownik wyraził na piśmie zgodę na zwrot równowartości niedoboru
23-4 "Pozostałe rozrachunki z pracownikami" 24-1 "Rozliczenie niedoborów i nadwyżek"
4. Niedobór zawiniony sporny, w przypadku odmowy przez pracownika pokrycia niedoboru i skierowania sprawy do rozstrzygnięcia przez sąd
24-6 "Należności dochodzone na drodze sądowej" 24-1 "Rozliczenie niedoborów i nadwyżek"
5. Ubytki naturalne mieszczące się w granicach norm i limitów
40 "Koszty według rodzajów" lub zespół 5 lub konto 70-1 "Koszt sprzedanych produktów", 73-1 "Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)" 24-1 "Rozliczenie niedoborów i nadwyżek"
6. Nadwyżki rzeczywiste, nieobjęte kompensatą, których przyczyn powstania nie ustalono
24-1 "Rozliczenie niedoborów i nadwyżek" 76-0 "Pozostałe przychody operacyjne"
7. Nadwyżki pozorne spowodowane błędami w dokumentacji, w ewidencji przychodów lub rozchodów albo błędami popełnionymi podczas inwentaryzacji lub wynikające z niedokładności urządzeń pomiarowych w granicach tolerancji
24-1 "Rozliczenie niedoborów i nadwyżek" 40 "Koszty według rodzajów" lub zespół 5 lub konto 70-1 "Koszt sprzedanych produktów", 73-1 "Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu (nabycia)"
8. Kompensata nadwyżek z niedoborem
24-1 "Rozliczenie niedoborów i nadwyżek" 24-1 "Rozliczenie niedoborów i nadwyżek"

Zwracamy uwagę, iż powstanie niedoboru zawinionego może się wiązać z koniecznością skorygowania VAT naliczonego, odliczonego od zakupu towaru, którego niedobór stwierdzono. Prawo do odliczenia VAT naliczonego (od nabycia towarów) przysługuje bowiem wówczas, gdy te towary będą wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.

Korektę VAT naliczonego z tytułu niedoboru zawinionego można ująć w księgach rachunkowych, zapisem:

      - Wn konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne",
      - Ma konto 22-1 "VAT naliczony i jego rozliczenie".

W świetle stanowiska w sprawie inwentaryzacji zapasów różnice inwentaryzacyjne mogą mieć charakter niedoborów, dzielonych na pozorne i usprawiedliwione (uzasadnione) oraz nieusprawiedliwione (nieuzasadnione), a także podobnie traktowanych szkód, spowodowanych obniżeniem przydatności gospodarczej danego składnika zapasów oraz nadwyżek.

Kompensata niedoborów i nadwyżek

Komisja inwentaryzacyjna, uwzględniając wyjaśnienia osoby odpowiedzialnej, może zaproponować rozliczenie nadwyżki jako kompensaty usprawiedliwionego niedoboru, jeżeli są spełnione jednocześnie następujące warunki:

  • niedobór i nadwyżka dotyczą podobnych asortymentów zapasów albo znajdują się w podobnych opakowaniach, co pozwala sądzić, że nastąpiła pomyłka przy ich wydawaniu lub przyjmowaniu,
     
  • niedobór i nadwyżka dotyczą zapasów powierzonych tej samej osobie odpowiedzialnej,
     
  • niedobór i nadwyżka zapasów zostały stwierdzone podczas tego samego spisu z natury.

Co ważne, przy ustalaniu kwoty podlegającej kompensacie stosuje się zasadę mniejszej ilości i niższej ceny. Oznacza to, że jeżeli niedobór i nadwyżka różnią się co do ilości, wielkość niedoboru albo nadwyżki ustala się, biorąc pod uwagę mniejszą ilość. Jeżeli kompensowane składniki mają różne ceny, do wyceny kompensaty przyjmuje się cenę tego składnika, która jest niższa.

Przykład

W wyniku inwentaryzacji w drodze spisu z natury ujawniono w magazynie nadwyżkę materiału "A": 25 szt. w cenie: 8 zł/szt. (200 zł) i niedobór materiału "B": 21 szt. w cenie: 9 zł/szt. (189 zł). Komisja inwentaryzacyjna, podczas postępowania wyjaśniającego, uznała za wiarygodne wyjaśnienie osoby odpowiedzialnej, że przyczyną różnic są prawdopodobnie pomyłki przy wydawaniu materiałów. Okoliczności te uzasadniają kompensatę niedoboru nadwyżką. Wobec różnic ilości i ceny materiałów ustalono kwotę kompensaty, stosując zasadę mniejszej ilości i niższej ceny:

  • mniejsza ilość: 21 szt.,
     
  • niższa cena: 8 zł/szt.,
     
  • kwota kompensaty: 21 szt. × 8 zł/szt. = 168 zł.

Po dokonaniu kompensaty nierozliczona część nadwyżki, w kwocie: 200 zł - 168 zł = 32 zł, zostanie ujęta w pozostałych przychodach operacyjnych, a nierozliczona część niedoboru, w kwocie: 189 zł - 168 zł = 21 zł, obciąży pozostałe koszty operacyjne.


Protokół z rozliczenia różnic inwentaryzacyjnych

Przyczyny powstania różnic inwentaryzacyjnych określa komisja inwentaryzacyjna w protokole inwentaryzacyjnym. Po wyjaśnieniu przyczyn powstania różnic inwentaryzacyjnych komisja inwentaryzacyjna sporządza protokół z rozliczenia różnic inwentaryzacyjnych, zawierający umotywowane wnioski, co do sposobu rozliczenia każdej różnicy inwentaryzacyjnej i przedstawia go kierownikowi jednostki. Do protokołu dołącza się zestawienia różnic ilościowych i jakościowych lub zestawienia zbiorcze. Podobny jest tryb postępowania w przypadku przeprowadzania spisu z natury przez podmiot zewnętrzny. Kierownik jednostki rozpatruje i zatwierdza wnioski komisji, wprowadzając uprzednio ewentualne zmiany, po zapoznaniu się z opinią księgowego, a w razie potrzeby także - radcy prawnego. Na podstawie zatwierdzonego przez kierownika jednostki protokołu z rozliczenia różnic inwentaryzacyjnych księgowy rozlicza je w księgach rachunkowych, pod datą spisu, nie późniejszą niż ostatni dzień roku obrotowego, którego dotyczył spis z natury (por. art. 12 ust. 2 ustawy o rachunkowości). Składniki zapasów o obniżonej przydatności wykazuje się w ewidencji księgowej odrębnie.

Aktywne druki i formularze Protokół weryfikacji różnic
inwentaryzacyjnych dostępny jest
w serwisie www.druki.gofin.plw zakładce 
Rachunkowość/Druki inwentaryzacyjne
 Jeśli nie znalazłeś informacji, której szukasz,
wejdź do serwisu
www.PoradnikKsiegowego.pl » 
Więcej w zasobach płatnych
Prenumerata 2018 r. - www.sklep.gofin.pl
Indeks Księgowań - Księgowanie od A do Z
GOFIN NEWS - mobilna aplikacja dla Księgowych!
PRZEWODNIKI on-line Księgowego i Kadrowego
Pomocniki Księgowego

Terminarz

listopad 2017
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
5
8
9
11
12
16
17
18
19
22
23
24
25
26
29
ASYSTENT GOFIN - Darmowa aplikacja dla Księgowych
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Zasady rachunkowości w jednostkach i zakładach budżetowych
Rachunkowość finansowa, budżetowa, w przykładach liczbowych ...
Vademecum podatnika - podstawowe informacje dotyczące podatków
Przydatne linki

Portal Podatkowo-Księgowy

www.GOFIN.pl

www.Gofin.pl/Podatki

www.Gofin.pl/Rachunkowosc

www.Gofin.pl/Bilans

www.Gofin.pl/Prawnik-Radzi

www.Gofin.pl/Skladki-Zasilki

www.Gofin.pl/PIT

www.Gofin.pl/Prawo-Pracy

 
     
Narzędzia Księgowego

www.Asystent.Gofin.pl

www.Newslettery.Gofin.pl

www.PytaniaCzytelnikow.Gofin.pl

www.Druki.Gofin.pl

www.Orzecznictwo.Gofin.pl

www.Terminy.Gofin.pl

www.Forum.Gofin.pl

www.Przepisy.Gofin.pl

www.WideoPomocniki.Gofin.pl

www.Interpretacje.Gofin.pl

www.PrzewodnikKadrowego.Gofin.pl

www.Wskazniki.Gofin.pl

www.Kalkulatory.Gofin.pl

www.PrzewodnikKsiegowego.Gofin.pl

www.WszystkoDlaKsiegowych.pl

     
Serwisy specjalistyczne

www.AutowFirmie.pl

www.PodatekodNieruchomosci.pl

www.StawkiVAT.pl

www.Czas-Pracy.pl

www.PodatekPCC.pl

www.UmowyCywilnoprawne.pl

www.EmeryturyiRenty.pl

www.PodatekVAT.pl

www.UmowyoPrace.pl

www.KalkulatoryPodatkowe.pl

www.PodatkiLokalne.pl

www.UrlopyPracownicze.pl

www.KasaFiskalna.pl

www.PoradnikKsiegowego.pl

www.UrlopyWychowawcze.pl

www.KodeksCywilny.pl

www.PoradyPodatkowe.pl

www.VademecumBHP.pl

www.KodeksPracy.pl

www.Prawnik-Rodzinny.pl

www.VademecumKadrowego.pl

www.KodeksSpolek.pl

www.PrzepisyPrawne.pl

www.VademecumKsiegowego.pl

www.LeasingFinansowy.pl

www.ReprezentacjaiReklama.pl

www.VademecumPodatnika.pl

www.LeasingOperacyjny.pl

www.RozliczeniaPodatkowe.pl

www.ZakladamyFirme.pl

www.OdliczeniaVAT.pl

www.RozliczenieDelegacji.pl

www.ZasilekChorobowy.pl

www.OrdynacjaPodatkowa.pl

www.RozliczenieWynagrodzenia.pl

www.ZasilekMacierzynski.pl

www.PlanKont.pl

www.SerwisBudzetowy.pl

www.Zasilki.pl

www.PodatekAkcyzowy.pl

www.SkladkaZUS.pl

www.ZFSS.pl

www.PodatekDochodowy.pl

www.SrodkiTrwale.pl

 
Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
gofin
sgk
czasopisma
forum
sklep
gazeta podatkowa
 
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60